statystyki

W 2017 roku krótszy czas pracy – 250 dni i 2000 godzin

autor: Łukasz Prasołek06.12.2016, 12:30
Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest zapewnienie załodze pracy zgodnej z wymiarem zatrudnienia, co wynika wprost z art. 94 pkt 2 kodeksu pracy (dalej: k.p.)

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest zapewnienie załodze pracy zgodnej z wymiarem zatrudnienia, co wynika wprost z art. 94 pkt 2 kodeksu pracy (dalej: k.p.)źródło: ShutterStock

Tyle przepracują osoby zatrudnione na pełny etat w różnych systemach czasu pracy niezależnie od długości przyjętego okresu rozliczeniowego. Wreszcie liczba dni i godzin będzie mniejsza niż w poprzednich dwóch latach, kiedy wynosiła ona odpowiednio 252 dni i 2016 godzin. W skali roku będzie dwa dni pracy mniej. Najdłużej popracujemy w marcu, tj. aż 184 godziny, a najkrócej w kwietniu i grudniu, czyli w miesiącach, gdy występują Święta Wielkanocne i Boże Narodzenie – tylko 152 godziny. W pozostałych dziewięciu miesiącach wymiar czasu pracy będzie się wahał od 160 do 176 godzin. Jedno święto przypadnie w sobotę, a więc trzeba będzie wyznaczyć w zamian dzień wolny w innym terminie.

Reklama


Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest zapewnienie załodze pracy zgodnej z wymiarem zatrudnienia, co wynika wprost z art. 94 pkt 2 kodeksu pracy (dalej: k.p.) Realizacji tego celu służy wymiar czasu pracy, który definiuje liczbę godzin, jaką pracownik powinien przepracować w skali okresu rozliczeniowego. Przyjęty algorytm ustalania wymiaru czasu pracy dotyczy osób zatrudnionych w pełnym wymiarze, a więc dla zatrudnionych na część etatu należy wielkości wymiarów zmniejszyć proporcjonalnie do obowiązującego ich wymiaru etatu. Wymiar czasu pracy ogranicza liczbę godzin do zaplanowania w harmonogramach czasu pracy w skali okresu rozliczeniowego, bo planowanie większej liczby godzin do przepracowania jest traktowane przez Państwową Inspekcję Pracy jako planowanie nadgodzin, co jest wykroczeniem.

Obliczanie wymiaru

Wymiar czasu pracy obliczamy co do zasady dla okresów rozliczeniowych, a nie poszczególnych miesięcy, ale w praktyce suma wymiarów miesięcznych musi dawać taki sam wynik jak wymiar ustalony np. dla trzymiesięcznego okresu rozliczeniowego.

Obliczając wymiar czasu pracy obowiązujący pracownika w ramach przyjętego okresu rozliczeniowego:

wustalamy liczbę pełnych tygodni okresu rozliczeniowego (liczonych po siedem dni od pierwszego dnia w okresie) i mnożymy ją przez tygodniową normę czasu pracy, czyli 40 godzin (z opisanymi poniżej wyjątkami dotyczącymi pracowników niepełnosprawnych i służby zdrowia);

wustalamy liczbę dni wystających poza pełne tygodnie, czyli pozostałych po ich zakończeniu do końca okresu rozliczeniowego, ale biorąc pod uwagę tylko dni przypadające od poniedziałku do piątku, i mnożymy ją przez normę dobową równą ośmiu godzinom;

wsumujemy obydwa wyniki (art. 130 par. 1 k.p.).

Ze względu na inny układ tygodni i weekendów wymiar czasu pracy będzie się różnić dla poszczególnych okresów rozliczeniowych, co oznacza konieczność jego odrębnego ustalania dla każdego z nich.

Wpływ świąt

Przedstawiony powyżej sposób obliczenia wymiaru jest wystarczający dla okresów rozliczeniowych, w których nie wypadają święta. W okresach, w których przypadną święta w inny dzień niż niedziela, trzeba je uwzględnić przy ustalaniu wymiaru czasu pracy, zmniejszając go odpowiednio o 8 godzin (art. 130 par. 2 k.p.). Neutralne z punktu widzenia wymiaru czasu pracy są tylko święta przypadające w niedziele, gdyż te nie wpływają na wymiar czasu pracy, np. Nowy Rok, czyli 1 stycznia 2017 r. Wymiar czasu pracy obniżają jednak święta przypadające w terminach dni wolnych od pracy wynikających z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Dotyczy to świąt przypadających w soboty, które nadal w wielu branżach są dniem wolnym od pracy. Wystąpienie dnia świątecznego w sobotę zwiększa pulę dni wolnych od pracy, bo powinna być policzona niejako podwójnie, zarówno jako święto oraz jako dzień wolny z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy, co zmusza pracodawców do wyznaczenia załodze innego dnia wolnego od pracy w trakcie takiego okresu rozliczeniowego. Taka wykładnia obowiązuje od 8 października 2012 r. i jest efektem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 października 2012 r. (sygn. akt K 27/11, Dz.U. z 2012 r. poz. 1110) stwierdzającego sprzeczność art. 130 par. 21 k.p. z konstytucją w zakresie, w jakim dopuszczał on różnicowanie sytuacji pracowników dotyczącej czasu pracy w oparciu o stosowane rozkłady czasu pracy. Firmy pracujące przez 6 lub 7 dni w tygodniu mogły bowiem tak manipulować terminami korzystania z dni wolnych w związku z planowaniem pracy w przeciętnie pięciodniowych tygodniach, by jak najwięcej z nich pokrywało się ze świętami, co skutkowało podwyższaniem wymiaru czasu pracy w skali okresu. Z uwagi na to Trybunał Konstytucyjny przesądził, że jeden dzień wolny nie może kumulować w sobie wolnego wynikającego z różnych tytułów.

W 2017 r. w sobotę 11 listopada przypada Święto Niepodległości, co oznacza, że w firmach, w których sobota jest dniem wolnym od pracy, należało będzie w okresie rozliczeniowym obejmującym listopad wyznaczyć dodatkowy dzień wolny od pracy. Nie musi on jednak przypadać w listopadzie, bo tego nie wymaga żaden przepis. Wymiar czasu pracy ustalamy na okres rozliczeniowy, dlatego jego oddanie możliwe jest nawet już w styczniu 2017 r., gdyby firma pracowała w 12-miesięcznych okresach rozliczeniowych. Często więc firmy decydują się oddać taki dzień w okresach przedświątecznych lub w terminach, gdy dzięki udzieleniu wolnego dnia załoga zyska długi weekend, np. piątek po Bożym Ciele. Bezwzględnie w listopadzie taki dzień będą musieli jednak wyznaczyć pracodawcy, którzy stosują jedynie jednomiesięczne okresy rozliczeniowe. Wyznaczany dzień wolny powinien w harmonogramach czasu pracy zostać oznaczony jako wolny z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy, gdyż święto nie jest przenoszone, a to, że wypadło ono w sobotę, powoduje, iż pracownik nie ma dnia wolnego z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy. Obowiązkiem pracodawcy jest więc przywrócenie pracownikowi pięciodniowego tygodnia pracy przez wyznaczenie dodatkowego dnia wolnego.

Inaczej będzie jednak w przypadku pracodawców stosujących równoważne systemy czasu pracy, oparte na przedłużonym dobowym wymiarze czasu pracy i większej liczbie dni wolnych od pracy w okresie rozliczeniowym oraz w przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy. W obu tych sytuacjach pracownicy korzystają bowiem najczęściej z większej liczby dni wolnych od pracy niż ustawowo narzucona, będąca konsekwencją zsumowania świąt, niedziel i dni wolnych z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy. W ich przypadku czas pracy jest najczęściej planowany w harmonogramach czasu pracy, w których też od razu są planowane wszystkie dni wolne i planowany czas pracy zgodny z wymiarem dla okresu rozliczeniowego. Oznacza to, że dla takich osób wystarczy, iż wymiar w okresie obejmującym listopad zostanie pomniejszony o osiem godzin z tytułu święta Niepodległości (11 listopada) i będzie to uwzględnione w harmonogramie czasu pracy. Takie działanie pracodawcy będzie wystarczające i nie dojdzie ani do zaplanowania nadgodzin, ani naruszenia liczby dni wolnych od pracy w okresie rozliczeniowym.

Tydzień pracowniczy inny niż kalendarzowy

Pierwszym krokiem przy obliczaniu czasu pracy musi być ustalenie liczby pełnych tygodni przypadających w trakcie okresu rozliczeniowego. Na użytek przepisów o czasie pracy wprowadzono jednak specyficzną definicję tygodnia, który obejmuje siedem kolejnych dni kalendarzowych, licząc od pierwszego dnia okresu rozliczeniowego (art. 128 par. 3 pkt 2 k.p.). [przykład 1]

PRZYKŁAD 1

Liczymy od niedzieli

W przypadku miesięcznego okresu rozliczeniowego obejmującego styczeń 2017 r. każdy tydzień będzie się rozpoczynał w niedzielę, kończył natomiast w sobotę. Z kolei w lutym 2017 r. tygodnie będą trwały od środy do wtorku.

W efekcie w miesięcznym okresie rozliczeniowym przypadają zawsze cztery pełne tygodnie, trwające od 1. do 28. dnia każdego miesiąca. Obliczenie wymiaru dla miesięcznego okresu rozliczeniowego będzie więc wymagało ustalenia, czy w danym miesiącu występują dni przypadające od poniedziałku do piątku, które nie mieszczą się w pełnych tygodniach, oraz czy nie występują w jego ramach święta przypadające w innym dniu niż niedziela. Pierwsza okoliczność wpłynie bowiem na podwyższenie wymiaru, druga z kolei skutkuje jego obniżeniem. [przykład 2]

PRZYKŁAD 2

Godziny pracy

Obliczając wymiar czasu pracy w miesięcznym okresie rozliczeniowym obejmującym styczeń 2017 r. należy pomnożyć 4 tygodnie przez 40 godzin, co daje 160 godzin, za 30 i 31 stycznia (poniedziałek i wtorek) doliczymy do wymiaru po 8 godzin, za święta odejmiemy jednak tylko 8 godzin, gdyż 1 stycznia (Nowy Rok) przypada w niedzielę i nie powoduje obniżenia wymiaru czasu pracy, a więc o 8 godzin obniża wymiar jedynie piątek 6 stycznia (święto Trzech Króli).

W efekcie wymiar czasu pracy w styczniu 2017 r. wynosi 168 godzin.. ⒸⓅ

Okres rozliczeniowy od 1 do 12 miesięcy

Wymiar czasu pracy ustalamy na okres rozliczeniowy, a więc jego długość będzie jednym ze wskaźników wpływających także na liczbę godzin możliwych do przepracowania przez załogę. Mimo możliwości wydłużania okresów rozliczeniowych w wielu firmach stosowane są ciągle jednomiesięczne okresy, gdyż są najprostsze w obsłudze kadrowej. A taki okres rozliczeniowy może być stosowany we wszystkich systemach czasu pracy, z wyjątkiem pracy w ruchu ciągłym, w którym przewidziano jedynie czterotygodniowy okres rozliczeniowy, a więc okres krótszy niż okres miesiąca.

Pracodawcy, którym zależy na bardziej elastycznym zarządzaniu czasem pracy, mogą wprowadzić w swoich regulaminach pracy (układach zbiorowych, obwieszczeniach) trzy- i czteromiesięczne okresy rozliczeniowe. W przypadku potrzeby wydłużenia okresu rozliczeniowego jeszcze bardziej, konieczne już będzie zawarcie porozumienia ze związkami zawodowymi lub z przedstawicielami załogi, gdyż okresy wydłużane maksymalnie do 12 miesięcy wymagają takich dodatkowych uzgodnień, a uzasadnieniem do ich wprowadzenia będą przyczyny obiektywne, techniczne lub dotyczące organizacji pracy (art. 129 par. 3 k.p.). Wprowadzone w firmie dłuższe okresy rozliczeniowe nie muszą przypadać w trakcie roku kalendarzowego, bo jeden z nich może być zawsze na przełomie dwóch lat kalendarzowych, obejmując np. listopad, grudzień jednego roku i styczeń kolejnego roku kalendarzowego. W ten sposób firmy mogą maksymalnie dostosować czas pracy do swoich potrzeb, wahań sprzedaży, wielkości zamówień itp. Najczęściej jednak okresy rozliczeniowe trzymiesięczne pokrywają się z kwartałami w roku kalendarzowym, a czteromiesięczne także zamykają się w jednym roku. [tabela 1]

TABELA 1. Wymiary czasu pracy dla miesięcznych okresów rozliczeniowych ⒸⓅ


Pozostało jeszcze 65% treści

Czytaj wszystkie artykuły
Miesiąc 97,90 zł
Zamów abonament

Mam kod promocyjny
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję
Więcej na ten temat

Reklama


Artykuły powiązane

Polecane

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Polecane