Od 1 stycznia 2011 r. przedszkola, szkoły i placówki publiczne zakładane i prowadzone przez ministrów i jednostki samorządu terytorialnego mogą być tylko jednostkami budżetowymi. Tak wynika ze zmian, które nastąpiły wskutek ustawy wprowadzającej ustawę o finansach publicznych. Znowelizowała ona m.in. art. 79 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z nim obecnie samorządowe placówki oświatowe mogą być także zakładami budżetowymi. Jeśli samorząd prowadzi w ten sposób przedszkola, centra kształcenia ustawicznego, to zgodnie z ustawą wprowadzającą musi je przekształcić w jednostki do 31 grudnia 2010 r.

Natomiast zgodnie z art. 16 pkt 5 ustawy o finansach publicznych przekształcenie samorządowego zakładu budżetowego w inną formę organizacyjnoprawną wymaga uprzednio jego likwidacji. Część samorządów obawiała się, że taka likwidacja musi być przeprowadzona zgodnie z art. 59 ustawy o systemie oświaty. To oznaczałoby, że rada gminy ma obowiązek podjęcia do końca lutego uchwały o zamiarze likwidacji, wysłania jej do zaopiniowania kuratorowi oświaty i przeprowadzenia szerokich konsultacji z rodzicami. Taka procedura byłaby czasochłonna i kosztowna.

Ministerstwo Finansów podkreśla, że likwidacja przewidziana w ustawie o systemie oświaty oznacza całkowite zaprzestanie działalności przedszkola czy innej placówki.

Bez opinii kuratora

Tymczasem likwidacja zakładu budżetowego w celu jego przekształcenia nie oznacza zakończenie jego działalności w rozumieniu ustawy o systemie oświaty. Resort wyjaśnia, że należy zastosować par. 69 rozporządzenia w sprawie gospodarki finansowej jednostek budżetowych. Wynika z niego, że likwidacja zakładu budżetowego w celu przekształcenia polega na zamknięciu rachunku bankowego i ksiąg rachunkowych oraz sporządzeniu bilansu.

Zgodnie z ustawą wprowadzającą, gminne i powiatowe zakłady budżetowe likwiduje właściwy organ stanowiący samorządu. Zatem rada gminy czy rada powiatu musi podjąć uchwałę w sprawie likwidacji zakładu budżetowego w celu jego przekształcenia w jednostkę budżetową. Uchwała powinna również:

● określać datę przekształcenia w jednostkę,

● określać datę rozpoczęcia i zakończenia likwidacji zakładu budżetowego.

● ustanowić likwidatora,

● zawierać postanowienia dotyczące należności i zobowiązań likwidowanej jednostki, a także przejęcia mienia,

● określać kwestie natury finansowo-księgowej, np. dotyczące bilansów, przejęcia należności, zobowiązań i środków pieniężnych (protokołem zdawczo-odbiorczym),

● zawierać postanowienia dotyczące stosunków pracy zatrudnionych tam pracowników.

Warto również zamieścić w uchwale ustalenia regulujące zasady przechowywania dokumentacji archiwalnej likwidowanej jednostki.

Nowa ustawa o finansach publicznych zezwala na prowadzenie rachunków dochodów własnych placówkom oświatowym, jeżeli organ stanowiący podejmie odpowiednią uchwałę. Zatem jednocześnie z uchwałą o likwidacji w celu przekształcenia rada gminy czy powiatu może podjąć uchwałę o dochodach, które jednostka budżetowa może gromadzić na wydzielonym rachunku.