Rada gminy podjęła uchwałę o zmianie od nowego roku siedziby szkoły podstawowej. Czy w związku z tym członkom kadry pedagogicznej trzeba będzie wręczyć wypowiedzenia zmieniające? Czy nauczycielom będzie przysługiwała odprawa?
Nauczycielom trzeba będzie wręczyć wypowiedzenia warunków zatrudnienia w zakresie miejsca pracy. Co ważne, przeniesienie siedziby jednostki oświatowej (zmiana jej adresu) stanowi przekształcenie placówki w rozumieniu art. 89 prawa oświatowego (dalej: u.p.o.). Oznacza to, że zmiana adresu (siedziby) szkoły następuje na podstawie art. 89 ust. 9 u.p.o. Przy czym siedzibą szkoły jest dokładnie wskazany adres, pod którym się ona mieści, a nie jedynie oznaczenie miejscowości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 3045/13). Siedziba szkoły określona jest w akcie założycielskim i statucie tej placówki. Przekształcenie nie oznacza likwidacji placówki, dlatego nie będzie podstawy do wypowiedzenia kadrze stosunków pracy nauczycieli na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1 Karty nauczyciela (dalej: KN). Zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 KN akt mianowania i umowa o pracę określają w szczególności miejsce pracy nauczyciela. W sytuacji, gdy jego określenie nie nastąpiło opisowo jako „siedziba szkoły”, tylko poprzez podanie konkretnego adresu, który ulegnie zmianie, to konieczne będzie dokonanie zmiany warunków pracy w zakresie miejsca pracy. W pierwszej kolejności dyrektor szkoły będzie musiał zwrócić się do nauczycieli o wyrażenie zgody na taką zmianę warunków pracy, która wymaga pisemnej formy i zgodnych oświadczeń woli obu stron – art. 29 par. 4 w zw. z art. 11 kodeksu pracy (dalej: k.p.). W razie nieuzyskania zgody dyrektor będzie mógł wręczyć nauczycielom wypowiedzenie warunków pracy na podstawie art. 42 k.p. W przypadku nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę odmowa przyjęcia zaproponowanych warunków pracy będzie skutkowała rozwiązaniem stosunku pracy z upływem okresu wypowiedzenia. Jeżeli natomiast chodzi o nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania, to nie dojdzie do rozwiązania stosunku pracy (uchwała Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt III ZP 5/98).
Jeżeli chodzi o drugie pytanie, tzn. o odprawy, to uprawnienie zależy od podstawy zatrudnienia. Nauczycielom zatrudnionym na podstawie mianowania odprawy nie będą się należeć, bo jak wspomniano, ich stosunek pracy będzie nadal kontynuowany. Jeśli chodzi o odprawy nauczycieli zatrudnionych na umowy o pracę, którzy odmówią przyjęcia nowych warunków pracy, zgodnie z art. 10 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników pracownikowi przysługuje odprawa w wysokości uzależnionej od stażu pracy jedynie w sytuacji, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników, a wypowiedzenie (zmieniające) zostało dokonane wyłącznie z przyczyn niedotyczących pracownika. W orzecznictwie podkreśla się, że odmowa przyjęcia wypowiedzenia zmieniającego może stanowić współprzyczynę rozwiązania stosunku pracy, co pozbawia pracownika prawa do odprawy (wyrok Sądu Najwyższego z 4 lipca 2001 r., sygn. akt I PKN 521/00). W przypadku, gdy nowe warunki pracy lub płacy zaproponowane przez pracodawcę są na tyle niekorzystne, gdy z góry można było założyć, że pracownik odmówi ich przyjęcia, np. miałoby dojść do znacznego obniżenia wynagrodzenia pracownika przy wykonywaniu tych samych zadań, wówczas pracownik odmawiający przyjęcia nowych warunków zatrudnienia zachowuje prawo do odprawy (wyrok SN z 16 listopada 2000 r., sygn. akt I PKN 79/00). Jeśli nowe warunki pracy lub płacy nie noszą znamion szykany i nie są niegodne, to odmowa ich przyjęcia stanowi współprzyczynę rozwiązania umowy o pracę, a wówczas pracownikowi nie przysługuje odprawa (wyrok SN z 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt II PK 38/09).