Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją ustalił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne dla pracownika naszej spółki – rzekomo wykonywał umowę zlecenie, a nie umowę o dzieło. W uzasadnieniu podał, że uprzednio NFZ uznał w decyzji, iż istnieje obowiązek zapłaty składek na to ubezpieczenie, a pracownik się od niej nie odwołał. Czy w tej sytuacji spółka jako płatnik może kwestionować decyzję ZUS o wysokości składek?
Na mocy art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Podstawę wymiaru składek zleceniobiorców stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Kluczowy jest jednak art. 109 ust. 1 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym dyrektor oddziału wojewódzkiego funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Do tych spraw nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. W wyroku NSA z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1697/17, wskazano zaś, że w odrębnym postępowaniu prowadzonym przed dyrektorem oddziału wojewódzkiego NFZ rozstrzygana jest kwestia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, a dopiero w razie stwierdzenia, że dana osoba podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, możliwe jest wydanie w innym postępowaniu prowadzonym przez ZUS decyzji wymierzającej należną składkę na to ubezpieczenie. Jak widać, istnieje w tym miejscu dualizm kompetencyjny NFZ i ZUS.