Ograniczenie możliwości korzystania z urlopów na żądanie oraz wydłużenie okresów rozliczeniowych czasu pracy to jedne z najważniejszych zmian w kodeksie pracy, które mogą zostać uchwalone w tym roku. Choć Sejm pracuje obecnie tylko nad jedną nowelizacją k.p., zmian w prawie pracy w 2011 r. może być znacznie więcej.

Rząd ma przedstawić partnerom społecznym projekt nowego rozdziału VI kodeksu, czyli całkowicie zmienionych przepisów o czasie pracy. Komisja Trójstronna (KT) pracuje z kolei nad wnioskami legislacyjnymi Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), która domaga się m.in. doprecyzowania przepisów o dobie pracowniczej. Do końca lutego mają być też gotowe wspólne wnioski legislacyjne PIP i ogólnopolskich centrali związkowych, które mają ułatwić walkę z firmami zalegającymi z wypłatą pensji.

Jednocześnie sejmowa komisja Przyjazne Państwo na wniosek pracodawców pracuje nad ograniczeniem możliwości korzystania z urlopów na żądanie.

Zmiany, które na pewno wejdą w życie

W tym roku pracownicy powinni rozważnie korzystać z uprawnień rodzicielskich. Od 1 stycznia 2012 r. wydłużone zostaną dodatkowy urlop macierzyński i urlop ojcowski. Wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego wyniesie cztery tygodnie (obecnie 2 tygodnie), jeśli kobieta urodzi jedno dziecko, przy porodzie lub sześć tygodni w razie urodzenia co najmniej bliźniaków (obecnie 3 tygodnie). Takie dni wolne trzeba wykorzystać tuż po zwykłym urlopie macierzyńskim.

– Z dłuższego, dodatkowego macierzyńskiego będą mogli zatem skorzystać rodzice dzieci urodzonych w drugim półroczu tego roku – tłumaczy Katarzyna Grzybowska-Dworzecka, prawnik z Kancelarii Michałowski, Stefański Adwokaci.

Jeżeli 1 stycznia 2012 r. będą jeszcze korzystać ze zwykłego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego (w wymiarze 2 lub 3 tygodni), ich dodatkowy urlop wydłuży się do czterech lub sześciu tygodni.

Z kolei urlop ojcowski od 1 stycznia 2012 r. wyniesie dwa tygodnie. Obecnie trwa 1 tydzień. Trzeba go wykorzystać w ciągu roku od urodzenia dziecka (z wyjątkiem rodziców adopcyjnych). W praktyce z dłuższego urlopu będą mogli skorzystać już ojcowie dzieci urodzonych po 8 stycznia 2011 r. Jeśli tydzień urlopu rozpoczną 26 grudnia 2011 r. (dziecko nie ukończy jeszcze pierwszego roku życia), ostatni dzień ich jednotygodniowego urlopu wypadnie 1 stycznia 2012 r. A wtedy obowiązywać już będą przepisy wydłużające ten urlop do dwóch tygodni.

– Zgodnie z przepisami w takiej sytuacji urlop można wydłużyć o kolejny tydzień, od 2 do 8 stycznia 2012 r. – tłumaczy Katarzyna Grzybowska-Dworzecka.

W 2011 r. na pewno zmienią się także przepisy dotyczące wydawania świadectw pracy i przeprowadzania badań lekarskich. Firmy nie będą już musiały każdorazowo wydawać tych świadectw, jeśli zawierają z tym samym pracownikiem kolejne umowy w krótkich odstępach czasu. Jeżeli pracownik sam nie zażąda świadectwa po upływie kolejnych umów łączących go z pracodawcą, firma będzie musiała wydać je raz na dwa lata. Tak wynika z ustawy z 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy, która trafiła już do Senatu.

Przewiduje też, że pracodawca nie będzie musiał kierować pracownika na wstępne badania lekarskie, jeśli zatrudni go ponownie w ciągu 30 dni od rozwiązania poprzedniej umowy o pracę. Obecnie badaniom wstępnym nie podlegają wyłącznie osoby przyjmowane ponownie do pracy u danego pracodawcy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej bezpośrednio po rozwiązaniu poprzedniej. Jeżeli między okresami zatrudnienia na podstawie kolejnych umów wystąpiła choćby jednodniowa przerwa, konieczne jest ich przeprowadzenie.

– To niepotrzebny biurokratyczny obowiązek, który utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej i zatrudnianie pracowników – ocenia Stanisław Rydzoń z SLD, poseł sprawozdawca projektu nowelizacji kodeksu pracy.