Zgodnie z ubiegłoroczną nowelizacją ustawy Karta Nauczyciela, samorządy - jako organy prowadzące szkoły - muszą w tym roku po raz pierwszy sporządzić analizy wydatków, jakie poniosły w ubiegłym roku na wynagrodzenia nauczyciela. Jeśli z analizy wyniknie, że dany samorząd wypłacił mniej niż wynika z tzw. średnich wynagrodzeń określonych w Karcie, to musi wypłacić nauczycielom należne wyrównania. Następnie zaś sporządzić sprawozdanie dotyczące wysokości wypłaconych wynagrodzeń i wyrównań.

Samorządy muszą przeprowadzić analizy do 20 stycznia, wyrównania wypłacić do 31 stycznia, a sprawozdania sporządzić do 10 lutego każdego roku.

Wprowadzenia przepisów nakazujących samorządom sporządzanie analiz i wypłacanie wyrównań od lat domagały się wszystkie związki zawodowe działające w oświacie. Ich zadaniem, samorządy nie wywiązują się z zobowiązania ustawowego i płacą nauczycielom mniej niż powinny.

Na średnie wynagrodzenie nauczycieli określone w ustawie Karta Nauczyciela składa się wynagrodzenie zasadnicze (którego minimalna wysokość ustalana jest przez ministra edukacji w rozporządzeniu) i dodatki do niego. Dodatków jest kilkanaście (np. stażowy, za wychowawstwo, za dyrektorstwo itd.; o wysokości większości z nich decydują samorządy), zazwyczaj poszczególni nauczyciele dostają tylko kilka z nich. Wysokość średniego wynagrodzenia jest różna dla nauczycieli na różnych stopniach awansu zawodowego.

Określona jest ona procentowo w stosunku do kwoty bazowej ustalanej co roku w ustawie budżetowej. Średnie wynagrodzenie nauczycieli rozpoczynających pracę w zawodzie, czyli stażystów wynosi 100 proc. kwoty bazowej. Średnie wynagrodzenie nauczycieli kontraktowych to 111 proc. kwoty bazowej, nauczycieli mianowanych - 144 proc., a dyplomowanych - 184 proc.

W ustawie budżetowej na 2009 rok zapisano dwie kwoty bazowe dla nauczycieli: od 1 stycznia w wysokości 2177,86 zł, od 1 września w wysokości 2286,75 zł.

Rozporządzenie dotyczące sporządzania sprawozdań wejdzie w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.