Od nowego roku szkolnego uczniom, nauczycielom i dyrektorom szkół przybędą nowe prawa i obowiązki. Nauczyciele będą musieli uczestniczyć w egzaminie maturalnym, zawodowym, gimnazjalnym oraz sprawdzianie szóstoklasistów. Ocena z zachowania będzie miała wpływ na to, czy uczeń, choćby z najlepszą średnią, otrzyma stypendium naukowe. Tak wynika z nowelizacji ustawy o systemie oświaty, Karty Nauczyciela oraz o postępowaniu w sprawach nieletnich, która po przyjęciu senackich poprawek przez Sejm czeka na podpis prezydenta.

Od września najwięcej nowych obowiązków przybędzie nauczycielom i dyrektorom szkół. Ci pierwsi przed nawiązaniem stosunku pracy będą też musieli przedstawić dyrektorowi szkoły zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności. Nauczyciele stażyści i kontraktowi będą podlegać odpowiedzialności dyscyplinarnej tak jak mianowani i dyplomowani.

Wszyscy pedagodzy zostaną zobowiązani do uczestnictwa w egzaminach: maturalnym, zawodowym, gimnazjalnym oraz sprawdzianie szóstoklasistów. Obecnie mogą odmówić takiego udziału. Nauczyciele uczestniczący w egzaminach ustnych za czas pracy w komisji przekraczający wymiar pensum otrzymają wynagrodzenie jak za godziny ponadwymiarowe.

- Rząd powinien najpierw jasno określić zasady wynagradzania za czas takiej pracy, bo choć matury trwają w maju, nauczyciele otrzymują wynagrodzenia z tego tytułu dopiero we wrześniu lub październiku - mówi Jolanta Gałczyńska ze Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Z kolei dyrektorzy szkół będą mogli wprowadzić jednolite stroje w szkole, ale za zgodą rady pedagogicznej i rady rodziców oraz po uzyskaniu opinii samorządu uczniowskiego.

- Decydować będą ci, którzy później poniosą konsekwencje swojej decyzji: rodzice, bo to oni finansują zakup mundurków, i nauczyciele, bo oni potem muszą egzekwować ich noszenie - tłumaczy Krystyna Szumilas, wiceminister edukacji narodowej.

Dyrektorzy będą też odpowiedzialni za zapewnienie bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w szkole oraz ustalenie warunków korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokości opłat za posiłki. Uzyskają także uprawnienie do zwalniania rodziców uczniów z opłat, jeżeli tak zdecyduje gmina lub powiat.

Nowelizacja ustawy o systemie oświaty przywróci też szkołom prawo do swobodnego wyboru podręczników oraz programów nauczania. Obecnie mogą one wybrać do trzech podręczników do każdego przedmiotu na danym poziomie kształcenia. Wybranego zestawu nie można zmieniać przez trzy lata.

Zmienią się także zasady udzielania stypendiów naukowych. Zgodnie z nowymi przepisami będzie mógł je otrzymać uczeń, który uzyskał wysoką średnią ocen oraz co najmniej dobrą ocenę z zachowania w semestrze poprzedzającym ten, w którym przyznaje się stypendium.