● Czy pracodawca sam ma określić liczbę stanowisk i osób uprawnionych do emerytur pomostowych?

- Tak. To właśnie na nim jako płatniku składek spoczywa obowiązek zakwalifikowania pracownika jako wykonującego prace w szczególnych warunkach na podstawie oceny ryzyka zawodowego, które w jego zakładzie wiąże się z rodzajami prac wymienionych w wykazach stanowiących załącznik do ustawy.

● Jak ma przygotować taką listę?

- Pracodawca i jego służby bhp muszą dokładnie przeczytać ustawę o emeryturach pomostowych. To właśnie w niej znajdą informacje, że prawo do takich emerytur mają pracownicy wykonujący prace związane z czynnikami ryzyka, których oddziaływanie może z wiekiem obniżyć możliwość wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Z takich powodów osoby starsze nie mogą wykonywać bardzo ciężkiej pracy fizycznej oraz pracy w gorącym lub zimnym mikroklimacie czy podwyższonym ciśnieniu. Dodatkowo niekorzystne jest współistnienie z tymi czynnikami obciążenia statycznego wynikającego z pracy w wymuszonej pozycji ciała. Te czynniki ryzyka związane są z określonymi procesami technologicznymi.

● Co mają zrobić przedsiębiorcy zatrudniający osoby wykonujące prace o szczególnym charakterze?

- Załącznik do ustawy wylicza 24 rodzaje prac o szczególnym charakterze. W większości przypadków wiążą się one z konkretnymi zawodami. Na liście tej znajdują się piloci, kontrolerzy ruchu lotniczego, operatorzy urządzeń wysokiego ryzyka czy maszyniści. W przypadku tej ostatniej grupy zawodowej nie ma znaczenia, czy taka osoba pracuje jako maszynista w metrze, w pociągu należącym do PKP czy w zakładzie pracy, o ile ruch pojazdu zagraża bezpieczeństwu publicznemu.

● A co z pracami w szczególnych warunkach?

- Ustawa bardzo precyzyjnie określa parametry czynników ryzyka, których występowanie na stanowisku, gdzie wykonywany jest rodzaj pracy podany w wykazie, uprawnia do emerytury pomostowej.

● W przypadku pracy w szczególnych warunkach można to ryzyko zmierzyć.

- To prawda. Ocena ryzyka na stanowiskach pracy już dawno powinna być przeprowadzona przez wszystkich pracodawców. Od 1996 roku obowiązkiem pracodawcy jest bowiem przeprowadzenie i udokumentowanie oceny ryzyka. Stanowi to wdrożenie wymogu podstawowej w zakresie bhp dyrektywy Wspólnoty Europejskiej (89/361/EWG). Obowiązek ten został także ujęty, w kodeksie pracy rozdział VI artykuł 226.

● Czy pracodawcy, przygotowując taką listę, muszą pytać o zdanie związkowców?

- Pracownicy czy przedstawiciele ich organizacji powinni uczestniczyć w tym procesie. W przypadkach istotnych rozbieżności dotyczących wpisania danego stanowiska na listę uprawniającą do emerytur pomostowych można zasięgnąć opinii ekspertów lub Państwowej Inspekcji Pracy. W ostateczności pozostaje prawo do skierowania sprawy do sądu pracy. Ale punktem wyjścia do kwalifikacji są przypisy ustawy o emeryturach pomostowych.