Kiedy sąd nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności

Andrzej Marek sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy Rygor zamieszczany jest przez sąd w treści orzeczenia. Sąd pracy może nadać go zarówno na wniosek strony, jak i bez takiego wniosku, czyli z urzędu. Jedną z odrębności postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy jest obowiązek sądu pracy nadania rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi zasądzającemu należność na rzecz pracownika w części nieprzekraczającej jego pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia. Jeśli zatem np. w punkcie pierwszym wyroku sąd pracy zasądza od pozwanego pracodawcy na rzecz pracownika odprawę pieniężną w wysokości 6 tys. zł (trzymiesięczne wynagrodzenie powoda), to w jednym z kolejnych punktów tego orzeczenia powinno znaleźć się stwierdzenie mające np. następującą treść: „wyrokowi w punkcie pierwszym nadaje rygor natychmiastowej wykonalności w części dotyczącej kwoty 2 tys. zł”. Rygor ten ma szczególny charakter, gdyż możliwe jest jego nadanie nawet wówczas, gdy dla pozwanego pracodawcy z tego powodu mogłaby wyniknąć niepowetowana szkoda. Celem omawianej regulacji w zakresie rygoru natychmiastowej wykonalności jest zapewnienie pracownikowi środków utrzymania w okresie, gdy wyrok jest nieprawomocny. Niezwłocznie zatem po wydaniu wyroku zaopatrzonego w taki rygor pracownik (powód) może złożyć w sądzie wniosek o doręczenie tytułu wykonawczego (wyroku zawierającego klauzulę wykonalności) w części, w której rygor został nadany. Taki tytuł wykonawczy uprawnia do wszczęcia egzekucji komorniczej. Zdarza się, że sąd pracy uwzględniając powództwo pracownika o przywrócenie do pracy, zasądza jednocześnie na jego rzecz wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy pod warunkiem podjęcia przez pracownika pracy w wyniku takiego wyroku (konieczne jest tu zgłoszenie przez pracownika gotowości do świadczenia pracy w terminie 7 dni od przywrócenia do pracy). Obowiązek nadania wyrokowi z urzędu rygoru natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia nie dotyczy takiego wynagrodzenia zasądzonego warunkowo na rzecz pracownika. Oprócz tego szczególnego uregulowania rygoru przewidzianego dla spraw pracowniczych sąd pracy ma możliwość skorzystania z ogólnych przepisów regulujących rygor natychmiastowej wykonalności. Sąd pracy nada zatem z urzędu (jest to zatem obowiązek sądu) rygor natychmiastowej wykonalności (całemu wyrokowi, nie tylko w zakresie jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika), gdy zasądza roszczenie uznane przez pozwanego albo gdy wyrok uwzględniający powództwo jest zaoczny. Sąd pracy może również na wniosek strony nadać wyrokowi nadającemu się do wykonania w drodze egzekucji rygor natychmiastowej wykonalności, gdyby opóźnienie uniemożliwiało lub znacznie utrudniało wykonanie wyroku albo narażało powoda na szkodę. Podkreślić trzeba, że w rygor natychmiastowej wykonalności może być zaopatrzony jedynie wyrok, który ze względu na swoją treść nadaje się do wykonania w drodze egzekucji. Natychmiastowa wykonalność wyroku wygasa z chwilą ogłoszenia, a jeżeli nie było ogłoszenia, z chwilą podpisania sentencji orzeczenia zmieniającego albo uchylającego wyrok lub postanowienie o natychmiastowej wykonalności wyroku – w takim zakresie, w jakim nastąpiła zmiana lub uchylenie. Uchylając lub zmieniając wyrok, któremu nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, sąd na wniosek pozwanego orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie o zwrocie spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub o przywróceniu poprzedniego stanu.