Od 1 października rodzice będą mogli zawierać kontrakty z nianiami. W takiej sytuacji składki ubezpieczeniowe zapłaci za nie ZUS (pieniądze pochodzą z budżetu). Nie oznacza to jednak, że opiekunka, która jednocześnie prowadzi własną firmę, będzie zwolniona z opłacania składek od prowadzonej działalności. Stanie się tak, jeżeli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z umowy podpisanej z rodzicami będzie niższa od minimalnej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność.

– Ta ostatnia zależy od tego, jak długo ktoś prowadzi działalność – mówi Marek Kolibski, doradca podatkowy, wspólnik w Kolibski Nikończyk Dec & Partnerzy.

W 2011 roku podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne osób z działalnością jest kwota przez nie zadeklarowana, ale nie niższa niż 2015,40 zł (60 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego). Mniej płacą ci, którzy prowadzą biznes nie dłużej niż dwa lata. Składki uiszczają od podstawy odpowiadającej kwocie 30 proc. płacy minimalnej (415,80 zł w 2011 roku).

Jacek Dziekan z Centrali ZUS, wskazuje, że na swój wniosek niania może być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z tytułu wykonywania pracy na podstawie kontraktu zawartego z rodzicami. Jest to możliwe, gdy opiekując się dzieckiem zarabia np. 1,5 tys. zł, a podstawa wymiaru składek od biznesu wynosi co najmniej 2015,40 zł.

– W pozostałych sytuacjach, czyli gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z umowy uaktywniającej jest równa lub wyższa od najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych jest ten, który powstał wcześniej – mówi Jacek Dziekan.

Oczywiście na swój wniosek niania może być dobrowolnie objęta ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym także z drugiego tytułu lub zmienić tytuł ubezpieczeń.

Jeśli zatem najpierw założyła biznes, a potem popisze umowę z rodzicami, może być objęta ubezpieczeniami społecznymi od kontraktu, jeśli złoży wniosek do ZUS. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe od takiej umowy, obliczone od podstawy, którą stanowi kwota nie wyższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę, finansuje budżet państwa za pośrednictwem ZUS. Nie ma przy tym znaczenia, czy niania podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym obowiązkowo czy dobrowolnie.

Jeśli niania będzie zarabiała więcej niż płaca minimalna, to ona i rodzic zapłacą składki od nadwyżki ponad kwotę minimalnego wynagrodzenia. Niania i rodzic finansują w równych częściach składkę na ubezpieczenie emerytalne (po 9,76 proc.). Składkę na ubezpieczenia rentowe w wysokości 1,5 proc. podstawy wymiaru finansuje niania, a w wysokości 4,5 proc. podstawy wymiaru – rodzic.

3 miesiące po utracie pracy przez jednego z rodziców ZUS będzie opłacał składki za opiekunki