Od 1 stycznia 2011 r. wszedł w życie art. 103a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przewidujący zawieszenie prawa do emerytury dla osób, jeżeli nie rozwiązały one stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywały zatrudnienie bezpośrednio przed nabyciem prawa do tego świadczenia.

Przepis ten w nieco odmienny sposób traktuje emerytów dopiero nabywających uprawnienia emerytalne oraz osoby, które przeszły na emeryturę przed 2011 r., przewidując dla tej drugiej grupy możliwość pobierania emerytury przy kontynuowanym zatrudnieniu do końca września 2011 r. W każdym jednak przypadku dla zawieszenia uprawnień emerytalnych nie ma znaczenia wysokość przychodu osiąganego przez emeryta z tego tytułu.

Ponadto omawiany przepis dotyczy również osób mogących dorabiać bez ograniczeń, a więc takich, które ukończyły już powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn).

W związku z kontynuowaniem zatrudnienia zawieszeniu podlega nie tylko emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ale również okresowa emerytura kapitałowa, jaką ZUS ustalił osobie pozostającej w stosunku pracy ze środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym (w tzw. II filarze).

Emerytura przyznana z urzędu nie zostanie zawieszona

Ubezpieczony od kilku lat jest uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, kontynuując jednocześnie zatrudnienie w ramach stosunku pracy. W kwietniu 2011 r. ukończy 65 lat. Zastanawia się, czy zgłosić wniosek o to świadczenie, czy też zdecydować się na emeryturę, którą ZUS przyzna mu z urzędu. Czy będzie to miało znaczenie w przypadku, gdyby nie rozwiązał do tego czasu stosunku pracy?

ZUS przyznaje z urzędu emeryturę osobom pobierającym rentę z tytułu niezdolności do pracy, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn). Zasada, zgodnie z którą prawo do emerytury ulega zawieszeniu w przypadku nierozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, nie dotyczy tych emerytur. Osoba do niej uprawniona może je pobierać bez względu na kontynuowanie zatrudnienia. Jednak w przypadku gdy osoba uprawniona do renty zgłosiła wniosek o emeryturę najpóźniej ostatniego dnia miesiąca, w którym ukończyła powszechny wiek emerytalny, ZUS rozpatruje zgłoszony wniosek, przyznając świadczenie w tym trybie. Jeśli emeryt nie rozwiązał dotychczasowego stosunku pracy, emerytura przyznana na wniosek podlega zawieszeniu. Może być natomiast wypłacana dotychczasowa renta z tytułu niezdolności do pracy, o ile została przyznana na okres dłuższy niż do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.

Trzeba się zwolnić

Przepis przewidujący zawieszenie prawa do emerytury w przypadku kontynuowania zatrudnienia podjętego przed przejściem na to świadczenie odnosi się przede wszystkim do osób, które prawo do emerytury nabywają od 1 stycznia 2011 r.

ZUS zawiesza im prawo do tego świadczenia od razu po jego przyznaniu. W takiej sytuacji są nie tylko osoby, które wniosek o emeryturę złożyły po 31 grudnia 2010 r., ale również występujący z takim wnioskiem jeszcze w 2010 r., jeżeli warunki wymagane do przyznania tego świadczenia spełnili (spełnią) już w 2011 r.

Nowa regulacja dotyczy również osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. Dla nich jednak ustawodawca przewidział pewien okres przejściowy (do 30 września 2011 r.) na dokonanie wyboru pomiędzy pracą a świadczeniem emerytalnym.

Pomimo tego, że pozostają w stosunku pracy nawiązanym przed ustaleniem prawa do emerytury, w okresie tym mogą kontynuować zatrudnienie i pobierać jednocześnie przyznane świadczenie.

Jeśli do końca września br. nie rozwiążą stosunku pracy, ZUS zawiesi im prawo do emerytury od 1 października 2011 r. Aby uniknąć takich konsekwencji, muszą dostarczyć do ZUS dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy z pracodawcą, gdy pozostawali w stosunku pracy przed uzyskaniem uprawnień emerytalnych.

W styczniu br. ZUS wysłał do zatrudnionych emerytów, którzy nabyli prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., informację o nowych warunkach pobierania świadczenia.

Należy podkreślić, że warunek rozwiązania stosunku pracy do końca września 2011 r. spełniony jest wówczas, gdy do tej daty ustało zatrudnienie.

Oznacza to, że nie wystarczy samo złożenie wypowiedzenia umowy o pracę. Jeśli okres tego wypowiedzenia upłynie w październiku lub później, ZUS zawiesi prawo do emerytury od 1 października 2011 r. Wypłata świadczenia będzie mogła być wtedy podjęta na wniosek emeryta złożony z dokumentem potwierdzającym ustanie zatrudnienia.

ZUS podejmie wypłatę wcześniej pobieranej emerytury

Po rozwiązaniu stosunku pracy z końcem 2008 r. ubezpieczona nabyła prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. W czerwcu 2009 r. ponownie się zatrudnił na pół etatu i pracę tę wykonuje do dnia dzisiejszego. Po ukończeniu 60 lat w grudniu 2010 r. zgłosiła wniosek o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym i ZUS przyznał jej to świadczenie. Obecnie pobiera nową emeryturą, która okazała się wyższa od poprzednio wypłacanej. Czy w przypadku kontynuowania zatrudnienie po 30 września 2011 r. ZUS zawiesi jej prawo do obydwu emerytur?

Zdarza się, że emeryt ma ustalone prawo do więcej niż jednego świadczenia emerytalnego (np. do wcześniejszej emerytury oraz do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym). Jeśli rozwiązał stosunek pracy przed nabyciem prawa do pierwszej emerytury, a następnie podjął zatrudnienie, które kontynuuje po przyznaniu drugiego świadczenia, ZUS zawiesza prawo do aktualnie pobieranej emerytury. W takiej sytuacji podejmuje jednak wypłatę emerytury, która była dotychczas zawieszona.