Osoby, których przekonania religijne lub zasady moralne nie pozwalają na odbywanie służby wojskowej, od blisko 20 lat mogą wykonywać służbę zastępczą. Służba taka trwa od 6 do 18 miesięcy, a poborowy w czasie jej pełnienia może pomagać m.in. fundacjom, stowarzyszeniom, hospicjom, domom opieki społecznej, szpitalom czy straży pożarnej. Podmioty te od przyszłego roku w wyniku utworzenia armii zawodowej i rezygnacji z poboru nie będą już mogły liczyć na taką pomoc.

- Zainteresowanie pozyskiwaniem do pracy osób, które zgłosiły się do służby zastępczej, jest o wiele większe niż ich liczba - mówi Ewa Bata, członek Komisji Wojewódzkiej ds. Służby Zastępczej w Toruniu.

- Rząd, likwidując służbę zastępczą, powinien mieć na względzie podmioty, które na niej korzystają - mówi Andrzej Wasielewski, prezes Miejskiego Zespołu Opieki Zdrowotnej we Włocławku.

Jego zdaniem powinno się kierować na przykład bezrobotnych w ramach prac interwencyjnych do pracy w szpitalach czy domach opieki społecznej. Andrzej Wasielewski dodaje, że wśród osób odbywających służbę zastępczą, są osoby, które w zamian za zaangażowanie w pracy otrzymały propozycję zatrudnienia na stanowiskach sanitariuszy i kierowców.

Zdaniem Kamili Muszyńskiej, członka zarządu fundacji Wiatrak w Bydgoszczy, brak możliwości korzystania z osób odbywających służbę zastępczą spowoduje, że fundacja będzie musiała zastanowić się nad inną formą pozyskiwania osób do pracy. Wyjaśnia, że w ramach tej służby fundacja korzystała m.in. ze specjalistycznej pomocy na przykład informatyków, którzy zajmowali się serwisowaniem sprzętu komputerowego.

- Organizacje pożytku publicznego od początku roku otrzymały od resortu pracy kilkadziesiąt pozytywnych decyzji umożliwiających pozyskiwanie osób odbywających służbę zastępczą - mówi Justyna Diakonow z departamentu pożytku publicznego w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej (MPiPS).

Wyjaśnia, że liczba składanych wniosków do ministerstwa świadczy o tym, że nadal istnieje duże zainteresowanie tą formą pomocy.

MPiPS podaje, że w poprzednich latach liczba osób będących w służbie zastępczej sięgała około 4 tys. Na 30 czerwca 2008 r. odbywało ją 2706 osób.

640 zł miesięcznie otrzymuje osoba odbywająca służbę zastępczą