Dzisiaj na posiedzeniu sejmowych komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Polityki Społecznej i Rodziny odbędzie się pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (druk nr 1462). Projekt, popierany przez rząd, określa m.in. warunki nabywania prawa do nowych świadczeń oraz zasady ustalania ich wysokości.

Świadczenia kompensacyjne to drugie rozwiązanie - po wpisanych już do uchwalonej ustawy o emeryturach pomostowych rekompensatach do kapitału początkowego - obejmujące nauczycieli, którzy nie zyskali prawa do świadczeń pomostowych. Związkowcy krytykują jednak rekompensaty. Ich zdaniem nie są one wystarczającym zadośćuczynieniem za odebranie prawa do wcześniejszych emerytur.

Wykup praw nabytych

Rekompensaty po raz pierwszy pojawiły się w rządowym projekcie ustawy z 9 maja 2005 r. o emeryturach pomostowych i rekompensatach. Zakładano wtedy, że o odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury będzie się mogła ubiegać osoba, która urodziła się po 31 grudnia 1948 r., a przed 1 stycznia 1999 r. i przynajmniej przez 5 lat wykonywała w pełnym wymiarze czasu pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Rekompensata miała być obliczana jak kapitał początkowy i przyznawana w formie dodatku zwiększającego kapitał na emeryturę.

- Trzeba było takim osobom dać zadośćuczynienie za utratę prawa do wcześniejszego kończenia pracy - mówi Krzysztof Pater, były minister polityki społecznej.

Datą graniczną, powyżej której nie było wolno liczyć stażu uprawniającego do rekompensat, miał być 31 grudnia 2006 r., czyli dzień poprzedzający wejście w życie ustawy o emeryturach pomostowych.

- Rekompensaty miały być wypłacone wszystkim osobom, które były zatrudnione w szczególnych warunkach lub charakterze na podstawie rozporządzenia z 1983 roku - wyjaśnia Krzysztof Pater.

Poprawki do poprawek

Obecne rozwiązania dotyczące rekompensat wprowadzono do ustawy o emeryturach pomostowych w wyniki przyjęcia poprawki posłów lewicy. Wstępna propozycja zmian powstała w OPZZ.

- Przygotowaliśmy posłom cały rozdział ustawy poświęcony zasadom wypłat tych odszkodowań. Jednak w czasie prac w Sejmie uległ on pewnym modyfikacjom, które resort pracy teraz będzie musiał wyjaśnić - mówi Wiesława Taranowska, wiceprzewodnicząca OPZZ.

Podobnie uważają także eksperci ubezpieczeniowi. Ich zdaniem najpoważniejsze problemy może spowodować art. 21 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. 237, poz. 1656). Zgodnie z nim rekompensata będzie przysługiwać ubezpieczonemu, jeżeli okres pracy w szczególnych warunkach lub charakterze wynosi co najmniej 15 lat, a nie jak wcześniej zakładano 5 lat.

- Ustawodawca powinien zapisać, że prawo do rekompensat mają tylko te osoby, które legitymują się takim 15-letnim stażem do końca 2008 roku - mówi Bogna Nowak-Turowiecka z Konfederacji Pracodawców Polskich.