W samorządach zostały zmienione formy zatrudniania pracowników i wymagania dla osób ubiegających się o kierownicze stanowiska urzędnicze. W gminach nie będą już zatrudniane osoby na podstawie mianowania. Kandydaci na kierownicze stanowiska urzędnicze w samorządzie nie muszą mieć doświadczenia w administracji. Muszą jedynie wykazać się trzyletnim stażem pracy lub prowadzeniem działalności gospodarczej (zgodnym z wymogami na danym stanowisku). Takie m.in. zmiany wprowadza nowa ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, która obowiązuje od 1 stycznia 2009 r.

W urzędach gminy, starostwie powiatowym i urzędzie marszałkowskim będzie musiał być zatrudniony sekretarz (bezpartyjny). Do jego zadań należeć będzie m.in. organizacja pracy urzędu i zarządzanie zasobami ludzkimi.

Wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta, marszałek województwa może też zatrudniać asystentów i doradców na czas pełnienia przez nich funkcji. Ich liczba w zależności od wielkości gminy ma wynosić od trzech do siedmiu.

Osoba, która po raz pierwszy podejmie pracę w gminie, musi odbyć służbę przygotowawczą zakończoną egzaminem. Nowa ustawa wprowadza też większą swobodę w kształtowaniu płac urzędników samorządowych. Gminy mogą samodzielnie określić maksymalną wysokość wynagrodzenia zasadniczego dla urzędników zatrudnianych na podstawie umowy o pracę. Rząd będzie jedynie określał minimalne wynagrodzenie, a nie jak do tej pory minimalne i maksymalne.

W samorządach mogą też pracować obywatele UE i innych państw, którzy na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa wspólnotowego mają możliwość zatrudnienia w Polsce. Mogą oni zostać zatrudnieni tylko na stanowiskach, które nie są związane z bezpośrednim lub pośrednim udziałem wykonywania władzy publicznej lub ochrony generalnych interesów państwa. Możliwość zatrudnienia cudzoziemców na takich samych zasadach wprowadziła też ustawa z 21 listopada 2008 r. o Służbie Cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505). Ma ona zacząć obowiązywać od 25 marca 2009 r.

Zakłada też ona m.in. likwidację Państwowego Zasobu Kadrowego i włączenie wyższych stanowisk w administracji państwowej do SC. Nabór na wszystkie stanowiska w SC będzie otwarty i konkurencyjny. Ustawa znosi też limity etatów w urzędach, od których uzależniona była wysokość środków przyznanych na wynagrodzenia z budżetu.

Oznacza to, że dyrektorzy generalni urzędów będą mieli większą swobodę w kształtowaniu zatrudnienia. Ustawa przywraca też stanowisko szefa SC powoływanego przez premiera spośród urzędników mianowanych. Nie może on jednak należeć do partii politycznej w okresie ostatnich pięciu lat.