statystyki

Absolutny zakaz weksli to mit

autor: Mikołaj Rylski05.11.2016, 07:00
dokument, podpis, prawo, biznes, firma

Przekonanie o generalnej nielegalności zastosowania weksla między pracodawcą a pracownikiem zdaje się być zjawiskiem powszechnym.źródło: ShutterStock

W obiegowej opinii pracodawca nie może w ten sposób zabezpieczyć umowy z pracownikiem. To jednak nie zawsze prawda, a świadczą też o tym zmienne interpretacje resortów.

Przekonanie o generalnej nielegalności zastosowania weksla między pracodawcą a pracownikiem zdaje się być zjawiskiem powszechnym. Jego źródłem jest niewątpliwie wyrok Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2011 r. (sygn. akt II PK 159/10), na który oprócz przedstawicieli nauki prawa pracy powołują się ministerstwa (odpowiedź resortu pracy na interpelację nr 8751), politycy (interpelacja poselska nr 4040), media (DGP z 6 czerwca 2011 r. i 29 stycznia 2013 r.). Rzadko zaś zwraca się uwagę na to, że bezpośrednio dotyczył on jedynie zabezpieczania wekslem roszczeń pracodawcy powstałych w związku z odpowiedzialnością materialną pracownika (uregulowaną w ustawie z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1666, dalej: k.p.). Tymczasem w odniesieniu do bardziej uniwersalnych rozważań zawartych w uzasadnieniu wyroku, dotyczących chociażby braku podstawy prawnej dla stosowania prawa wekslowego na gruncie prawa pracy (w szczególności z wykorzystaniem art. 300 k.p.), został on poddany wielopłaszczyznowej krytyce (zob. np. „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2014, nr 5).

Podstawa prawna

Obecnie dominuje koncepcja, że zobowiązanie wekslowe powstaje w drodze umowy. Należy więc stwierdzić, że podstawą prawną dla stosowania weksla między stronami stosunku pracy jest art. 3531 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm., dalej: k.c.), statuujący zasadę swobody umów (nie zaś np. art. 300 k.p. w zw. z art. 1 ustawy z 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe, t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 160). Co więcej, kreując zobowiązanie wekslowe strony stosunku pracy korzystają z przysługującej im swobody kształtowania treści i celu stosunków cywilnoprawnych, nie zaś stosunku pracy. Umowa o wydanie weksla nie jest bowiem, jak zdaje się przyjmować Sąd Najwyższy, rodzajem klauzuli autonomicznej uzupełniającej treść stosunku pracy (klauzulą taką może być co najwyżej towarzyszące umowie o wydanie weksla porozumienie o celu jego wydania, zwane pactum de cambiando). W tym m.in. przejawia się specyfika przejętego przez polski system prawny niemieckiego modelu wekslowego (w odróżnieniu od francuskiego, w którym wystawienie weksla jest uznawane wyłącznie za modyfikację zabezpieczanego zobowiązania).

W związku z powyższym należy przyjąć, że pracownik i pracodawca mają generalną możliwość wykorzystywania między sobą instytucji prawa wekslowego, a wszelkie przypadki, w których byłoby to niedopuszczalne (niezależnie od ich liczebności i istotności), należy traktować jak wyjątki od zasady. W konsekwencji o nielegalności stosowania weksla między pracownikiem i pracodawcą nie należy rozstrzygać w sposób abstrakcyjny, lecz z uwzględnieniem konkretnych okoliczności jego wykorzystania i kryteriów ograniczających wolność kontraktowania.

Klauzula konkurencyjna


Pozostało 76% tekstu

Prenumerata wydania cyfrowego

Dziennika Gazety Prawnej
7,90 zł
cena za dwa dostępy
na pierwszy miesiąc,
kolejny miesiąc tylko 79 zł
Oferta autoodnawialna
KUPUJĘ

Pojedyncze wydanie cyfrowe

Dziennika Gazety Prawnej
4,92 zł
Płać:
KUPUJĘ
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Polecane