Pracodawcy często proszą Zakład Ubezpieczeń Społecznych o skontrolowanie czy jego pracownik, który ma zwolnienie lekarskie jest rzeczywiście chory oraz czy wykorzystuje e-ZLA zgodnie z jego przeznaczeniem. Tymczasem taką kontrole pracodawca może przeprowadzić we własnym zakresie. Uprawnieni do tego są pracodawcy, którzy w swoich firmach zatrudniają powyżej 20 pracowników. W mniejszych firmach – kontrolę przeprowadza ZUS.

- Szef firmy nie musi czekać aż my zajmiemy się skontrolowaniem tego, co pracownik robi w czasie swojego zwolnienia może to zrobić sam lub zlecić ją pracownikowi kadr – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku. – Ważne jest jednak to żeby osoba kontrolująca znała przepisy określające zasady postępowania przy przeprowadzaniu kontroli wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy, a także przepisy o ochronie danych osobowych, powinna to być także osoba ciesząca się dobrą opinią i budząca zaufanie – dodaje Kowalska-Matis.

Reklama

Rzeczniczka wskazuje, że pracodawca może także zlecić przeprowadzenie kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich firmie zewnętrznej. W takim przypadku umowa zawarta pomiędzy pracodawcą a firmą zewnętrzną powinna określać zakres i cel przetwarzania danych osobowych pracownika, których administratorem nadal pozostaje pracodawca.

- Zarówno pracownik, który wybiera się na kontrolę jak i firma zewnętrzna muszą mieć imienne upoważnienie oraz dokument potwierdzający tożsamość, który jest wpisany w upoważnieniu – przestrzega Iwona Kowalska-Matis.

Kogo pracodawca może skontrolować?

  • Pracodawca może skontrolować pracownika, któremu wypłaca:
  •  Wynagrodzenie za okres niezdolności do pracy z powodu choroby
  •  Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego,
  •  Zasiłek opiekuńczy,
  •  Świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego.

Kontrola może być wykonana bez względu na wskazania lekarskie, tj. zarówno, gdy na zwolnieniu jest adnotacja „chory powinien leżeć", jak i w przypadku adnotacji „chory może chodzić".

Kontrola może dotyczyć zarówno pracownika, jak i osoby wykonującej pracę na podstawie umowy zlecenia.

- Pracodawcy najczęściej kontrolują tych pracowników, którzy często korzystają ze zwolnień lekarskiej oraz tych, których podejrzewają o to, że wykorzystują swoje e-ZLA niezgodnie z jego przeznaczeniem, czyli np. pracują dla innej firmy lub wyjeżdżają na dodatkowe wakacje – wyjaśnia rzeczniczka.

Kowalska-Matis wyjaśnia, że pracodawca może skontrolować pracownika zarówno w miejscu zamieszkania jak i miejscu czasowego pobytu oraz w miejscu pracy lub w miejscu prowadzenia działalności pozarolniczej, jeżeli posiada informacje, że jego pracownik jest również zatrudniony u innego pracodawcy, wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia na rzecz innego podmiotu albo równocześnie prowadzi działalność pozarolniczą.

Konsekwencje nieprawidłowego wykorzystywania zwolnienia lekarskiego

Pracownik, który w czasie niezdolności do pracy orzeczonej zwolnieniem lekarskim wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje to zwolnienie niezgodnie z jego celem, traci prawo do wynagrodzenia za okres niezdolności do pracy z powodu choroby, zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego - za cały okres objęty zwolnieniem lekarskim.

Szczegółowy tryb i zasady przeprowadzania kontroli wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz wzory dokumentów określają przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r.