Z kolei część firm, mimo że chciała zachować status ZPChr, ostatecznie musiała z niego zrezygnować, ponieważ nie była w stanie zwiększyć zatrudnienia.

– Nie było chętnych osób do podjęcia pracy lub nie miały one odpowiednich kwalifikacji – tłumaczy Alina Cieślińska z firmy Milena Plus.

Do posiadania statusu ZPChr nie zachęcają też inne zmiany w przepisach, które zostały w ostatnich latach uchwalone.

– Duży wpływ na naszą decyzję miała zwłaszcza utrata ulg podatkowych, np. od nieruchomości, oraz tych udzielanych kontrahentom we wpłatach na PFRON – potwierdza Monika Roznowska z firmy Ever Swarzędz.

Zrównanie dopłat

Edyta Sieradzka z Ogólnopolskiej Bazy Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (OBPON) dodaje, że przed przejściem na otwarty rynek pracy nie powstrzymała firm nawet perspektywa podwyższenia od tego miesiąca podstawy dopłat do pensji, bo w związku z obniżeniem dofinansowań na osoby z lekkim i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności praktycznie jej nie odczuły.

– Kolejna fala rezygnacji może nastąpić po 1 stycznia 2013 r., kiedy dojdzie do zrównania dofinansowań do pensji dla otwartego i chronionego rynku pracy – uważa Edyta Sieradzka.

W takiej sytuacji dalsze posiadanie statusu ZPChr stałoby się opłacalne praktycznie tylko dla tych firm, które korzystają z ulg podatkowych (m.in. od nieruchomości). Ze względu na zaostrzone przepisy jest ich niewiele. Skoro pozostałe będą otrzymywać taką samą pomoc, to będą przechodzić na otwarty rynek pracy.

Taki scenariusz wydaje się jednak coraz mniej prawdopodobny, bo rząd ze względu na wzrost wydatków PFRON na wypłatę dopłat do pensji rozważa przedłużenie obecnego okresu przejściowego dotyczącego wysokości dofinansowania o kolejny rok.

Wymogi unijne

Tymczasem utrata statusu ZPChr może oznaczać dla zatrudnionych w firmach osób nie tylko brak prawa np. do dodatkowej opieki medycznej, lecz także pogorszenie warunków pracy. Taki przedsiębiorca nie podlega bowiem dodatkowej kontroli ze strony Państwowej Inspekcji Pracy i wojewody. Co więcej w związku z tym, że na otwartym rynku pracy firma nie musi spełniać wysokich wskaźników zatrudnienia, może redukować zatrudnienie, zwalniając osoby z najcięższą niepełnosprawnością.

Jednak jak tłumaczy Sławomir Piechota, poseł PO i przewodniczący sejmowej komisji polityki społecznej i rodziny, podwyższenie wymogów dla ZPChr, było spowodowane naciskami ze strony Komisji Europejskiej i zarzutami, że firmy otrzymują zbyt wysoką pomoc publiczną.

– Cały czas zresztą spotykamy się z zarzutami, że pomoc ta nie jest kierowana bezpośrednio do niepełnosprawnego pracownika, ale trafia do firmy, która traktuje ją jako element gry rynkowej, pozwalającej na obniżenie ceny oferowanej usługi lub produktu – stwierdza Sławomir Piechota.

Dodaje, że problem ten trzeba będzie rozwiązać w zapowiadanej przez rząd nowej ustawie rehabilitacyjnej, nad którą rozpoczęły się prace.