Nie ma kontroli

Tak znaczący wzrost liczby pracowników ze Wschodu powoduje jednak także nowe problemy. Zatrudniając ich, przedsiębiorcy coraz częściej naruszają bowiem prawo. W ubiegłym roku inspektorzy pracy skontrolowali 1851 firm i w 47 proc. z nich wykryli naruszenie prawa (w 2009 r. było to 43 proc.). Inspektorzy stwierdzili nielegalne zatrudnienie i wykonywanie pracy przez 1011 cudzoziemców, tj. o około 45 proc. więcej takich przypadków niż w 2009 roku (697) i trzykrotnie więcej niż w 2008 roku (343).

Często pracodawcy zatrudniają cudzoziemców na czarno, nie podpisując z nimi żadnej umowy. Albo powierzają im pracę, mimo że nie posiadają oni wizy czy oświadczenia z polskiego urzędu pracy.

– Wreszcie płacą obcokrajowcom mniej, niż obiecali i nie zgłaszają ich do ubezpieczeń społecznych – mówi Jarosław Leśniewski, dyrektor departamentu legalności zatrudnienia Państwowej Inspekcji Pracy (PIP).

Mimo niepokojących statystyk do tej pory nie udało się wprowadzić systemu monitoringu zatrudnienia osób przyjeżdżających do pracy na podstawie oświadczeń. Wielokrotnie apelowała o to Państwowa Inspekcja Pracy. W rezultacie nie wiadomo, jak wiele osób przyjeżdża do Polski, aby podjąć tu pracę, a jak wielu chce po prostu przekroczyć granicę UE.

Namiastką systemu monitorowania pracy cudzoziemców mają być nowe przepisy dotyczące ich zatrudnienia obowiązujące od 28 lipca 2011 r.

Są one zawarte w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 20 lipca 2011 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz.U. nr 155, poz. 919).

Trzeba wskazać zawód

Na podstawie tych przepisów pracodawca zainteresowany pracą np. Ukraińca musi wskazać w oświadczeniu wiele informacji dotyczących jego pracy, w tym nazwę zawodu oraz miejsce, datę rozpoczęcia i okres wykonywania pracy, a także wysokość proponowanego wynagrodzenia. Powinien określić również rodzaj umowy, na podstawie której praca będzie wykonywana.

Ponadto powierzający pracę zobowiązany jest oświadczyć, iż zapoznał się z przepisami dotyczącymi zatrudniania cudzoziemców oraz że nie ma możliwości zaspokojenia swoich potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy. Osoba rejestrująca oświadczenie potwierdza swoim podpisem, że ma świadomość, iż urząd pracy może przekazać dane cudzoziemca Straży Granicznej, PIP i konsulatowi na ich wniosek.

– Nowe regulacje powinny uszczelnić napływ cudzoziemców ze Wschodu – mówi Jarosław Leśniewski.