Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia

Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w Traktacie, każda pomoc udzielana przez Państwo Członkowskie lub ze źródeł państwowych, w jakiejkolwiek formie, która narusza lub grozi naruszeniem konkurencji przez uprzywilejowanie niektórych przedsiębiorstw lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z zasadami wspólnego rynku, w zakresie, w jakim wpływa ona negatywnie na wymianę handlową pomiędzy Państwami Członkowskimi. Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wykonywanie usług medycznych kwalifikowane jest jako działalność gospodarcza niezależnie od tego, czy koszty świadczonych usług pokrywane są bezpośrednio przez pacjentów, czy też przez władze publiczne bądź fundusze zdrowia. W związku z tym na gruncie prawa wspólnotowego, zarówno publiczne jak i niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej traktowane są jak podmioty prowadzące działalność gospodarczą, a tym samym, co do zasady, podlegają przepisom o pomocy publicznej. Niemniej jednak przyjmuje się, że wsparcie ze środków publicznych zakładów opieki zdrowotnej w zakresie wykonywania usług w ramach gwarantowanych przez państwo świadczeń zdrowotnych (np. w ramach kontraktu z NFZ) nie ma negatywnego wpływu na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi, tym samym nie stanowi więc niezgodnej z prawem pomocy publicznej.

Z tego też względu, przykładowo, wsparcie w ramach XII Priorytetu Programu Operacyjnego„Infrastruktura i Środowisko” (PO IiŚ) „Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia” skierowane zostało do publicznych i niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej udzielających świadczeń w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia, z wyłączeniem zakładów lecznictwa uzdrowiskowego. W ramach ww. Priorytetu o dofinansowanie mogły ubiegać się (postępowania konkursowe zostały już zakończone) zarówno publiczne, jak i niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej posiadające umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartą z odziałem wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia bądź udzielające świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych na podstawie innych tytułów. W celu uniknięcia zarzutu wystąpienia niezgodnej z prawem pomocy publicznej, przy składaniu wniosku o dofinansowanie wymagane było od potencjalnego beneficjenta złożenie oświadczenia, że działa on w publicznym systemie ochrony zdrowia (tj. posiada kontrakt z NFZ na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zbieżny z przedmiotem realizacji projektu/udziela świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na podstawie innych tytułów) oraz zobowiązuje się do nie wykorzystywania infrastruktury uzyskanej w ramach Projektu, do odpłatnego udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez okres trwałości projektu, tj. 5 lat od zakończenia realizacji inwestycji.

Jednocześnie w związku ze zmianami systemu ochrony zdrowia, polegającymi na przekształceniach samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w spółki prawa handlowego, w przypadku planowania przyszłego wsparcia w zakresie ochrony zdrowia mogą zostać zastosowane rozwiązania podobne do obecnych polegające na udzielaniu wsparcia zakładom opieki zdrowotnej udzielających świadczeń w ramach tzw. kontraktów z NFZ bądź wsparcie może zostać rozszerzone na wszystkie zakłady opieki zdrowotnej (również te działające wyłącznie komercyjnie), wówczas jednak konieczne będzie przygotowanie tzw. programów pomocowych, które wymagają akceptacji Komisji Europejskiej.

W związku z powyższym, odpowiedź na pytanie – „Czy szpital przekształcony w spółkę, który będzie mógł wykonywać działalność komercyjną czyli przyjmować pacjentów odpłatnie, będzie mógł im udzielać świadczeń na oddziałach czy na sprzęcie zakupionym za środki UE?”, zależy między innymi od ustalenia jakiego rodzaju wsparcie otrzymał dany zakład opieki zdrowotnej. Jeżeli było to wsparcie otrzymane w ramach ww. XII Priorytetu POIiŚ, zakład opieki zdrowotnej, bez względu na formę prowadzonej działalności, nie może wykorzystywać sprzętu zakupionego za środki UE do odpłatnego udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. Zobowiązany jest bowiem do udzielania świadczeń przy użyciu sprzętu finansowanego z uzyskanego dofinansowania wyłącznie w ramach kontraktu z NFZ lub ze środków publicznych uzyskanych na podstawie innych tytułów.

Piotr Olechno
Rzecznik Prasowy MZ