Niedopełnienie obowiązków

Pracownicy jednostek samorządu terytorialnego jako funkcjonariusze publiczni mają obowiązek rzetelnego wykonywania swoich obowiązków służbowych, tak aby nie narazić na szkodę interesów państwa i określonych osób. Jeżeli przy wykonywania swoich zadań funkcjonariusz publiczny przekroczy swoje uprawnienia lub nie dopełni nałożonych na niego obowiązków i w ten sposób będzie działał na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, to popełni przestępstwo, za które może zostać skazany na karę pozbawienia wolności do trzech lat.

Samorządowiec może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej za działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, jeżeli zostanie mu udowodnione, że obejmował swoim zamiarem zarówno przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków, jak też działanie na szkodę. Przekroczenie uprawnień może przejawiać się jako działanie w ramach uprawnień, lecz niezgodne z prawnymi warunkami czynności funkcjonariusza publicznego, bądź też jako działanie nieleżące w ramach uprawnień funkcjonariusza publicznego, lecz pozostające w związku z pełnioną przez niego funkcją publiczną i stanowiące wykorzystanie wynikających z niej uprawnień. Niedopełnienie obowiązku może natomiast polegać na zaniechaniu wykonania obowiązku bądź nienależytego wykonania obowiązku.

Dla zaistnienia tego przestępstwa nie jest konieczne wystąpienie szkody. Wystarczy jedynie, iż jest realne niebezpieczeństwo powstania tej szkody.

Nadużycie władzy

Kwalifikowaną formą przestępstwa niedopełnienia obowiązków jest tzw. przestępstwo nadużycia władzy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Zgodnie z art. 231 par. 2 kodeksu karnego funkcjonariusz publiczny, który przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego i robi to w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat dziesięciu.

Przestępstwo nadużycia władzy polega więc na tym, że wykorzystując zajmowane przez siebie stanowisko, np. w gminie, określona osoba świadomie decyduje się na to, że nie wykona należących do niej zadań, jak np. wysłanie faktury. Jego zachowania wywoła szkodę po stronie np. gminy, jednak jemu samemu przyniesie korzyść. Korzyści tej nie musi odnieść sam działający bezprawnie urzędnik, lecz inny podmiot, np. podmiot, na rzecz którego wydawana jest np. korzystna decyzja administracyjna o zezwoleniu na budowę w miejscu do tego nieprzeznaczonym czy uchwała organu samorządowego o oddaniu atrakcyjnego gruntu w nieodpłatne użytkowanie wieczyste, gdy grunt taki można było atrakcyjnie sprzedać i uzyskać środki dla budżetu miasta.