Tłumacze przysięgli mogą obecnie wykonywać swoje usługi nie tylko dla instytucji państwowych, ale także dla osób prywatnych, które muszą (lub chcą) określone dokumenty sporządzone za granicą przedstawić w urzędach, sądach, policji lub innemu organowi administracji publicznej i w tym celu konieczne jest potwierdzenie treści tych dokumentów. Uprawniony do tego tłumacz przysięgły sporządza tłumaczenia uwierzytelnione (poświadczone).

Takimi dokumentami mogą być np. akty urodzenia, zawarcia małżeństwa, zgonu, certyfikaty, świadectwa, zaświadczenia, nawet rachunki. Opłaty za ich tłumaczenia dla klientów prywatnych nie są z góry ustalone. Tłumacze przysięgli mają w tym przypadku swobodę. Zgodnie z przepisami, wynagrodzenie wynika z umowy ze zleceniodawcą lub zamawiającym wykonanie oznaczonego tłumaczenia. Inaczej jest w przypadku usług wykonanych na żądanie sądu, prokuratora, policji i organów administracji publicznej. Wynagrodzenia są ustalone przez ministra sprawiedliwości. W przypadku trudniejszych tłumaczeń czy sporządzanych w przyspieszonym trybie stawki są wyższe niż podstawowe. W praktyce jednak nie zawsze jest oczywiste ich zastosowanie. W jednym z wyroków sąd stwierdził, że przewidziane w ministerialnym cenniku podwyższenie o 25 proc. wynagrodzenia tłumacza ze względu na stopień zniszczenia lub uszkodzenia tekstu albo złą jakość kopii sporządzonej sposobem technicznym, nie ma zastosowania, gdy tłumaczone dokumenty nie mają tych cech (postanowienie Sądu Apelacyjnego Krakowie z 5 lutego 2008 r., sygn. akt II AKz 51/08, KZS 2008/4/57, Prok. i Pr. -wkł. 2008/12/43).

W ocenie sądów czasami w ogóle nie przysługuje wynagrodzenie, np. za sprawdzenie i poświadczenie tłumaczenia przez tłumacza, który je sam sporządził i potem dokonał jego poświadczenia. Katowicki Sąd Apelacyjny, rozpatrując taki przypadek, podkreślił, że taka czynność nie wiąże się z nakładem pracy tej osoby. Wynagrodzenie wchodziłoby w grę tylko w razie sprawdzenia i poświadczenia tłumaczenia sporządzonego przez inną osobę (postanowienie z 4 marca 2009 r., sygn. akt II AKz 173/09, niepublikowany).

Tłumaczenia w trakcie egzaminu

● Część pisemna

Trwa cztery godziny i polega na tłumaczeniu czterech tekstów (z języka polskiego na język obcy i z języka obcego na język polski), w tym pism sądowych, urzędowych albo prawniczych.

Na wynik egzaminu składają się punkty przyznawane m.in. za zgodność treści przekazanej w tłumaczeniu z treścią oryginału, za terminologię i frazeologię subjęzyka specjalistycznego, za poprawność gramatyczną, ortograficzną i leksykalną. W sumie można uzyskać 200 punktów, do oceny pozytywnej wystarczy 150 punktów.

● Część ustna

Jest przeprowadzana w terminach wyznaczonych przez przewodniczącego komisji, ale po upływie 7 dni od zakończenia części pisemnej egzaminu z wynikiem pozytywnym. Część ustna polega na tłumaczeniu:

– konsekutywnym (egzaminator odczytuje lub odtwarza tekst z przerwami na tłumaczenie) z języka polskiego na język obcy dwóch tekstów, w tym jednego, który jest pismem sądowym, urzędowym albo tekstem prawniczym,

– a vista (kandydat otrzymuje do tłumaczenia tekst w formie pisemnej) z języka obcego na język polski dwóch tekstów, w tym jednego, który jest pismem sądowym, urzędowym albo tekstem prawniczym – teksty są wręczane kandydatowi bezpośrednio przed tłumaczeniem.

Za część ustną przyznawane są punkty m.in. za poprawność fonetyczno-intonacyjną, dykcję i płynność wypowiedzi. Maksymalna liczba punktów wynosi 200, a ocenę pozytywną otrzymuje kandydat, który uzyskał co najmniej 150 punktów.

Podstawa prawna

Art. 2–13 i 15–16 ustawy z 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz.U. nr 273, poz. 2702 z późn. zm.).

Par. 2,3 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 24 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości opłaty egzaminacyjnej ponoszonej przez kandydata na tłumacza przysięgłego (Dz.U. nr 15, poz. 128).

Par. 7–11 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 24 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia egzaminu na tłumacza przysięgłego (Dz.U. nr 15, poz. 129).

Par. 2-9 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 24 stycznia 2005 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności tłumacza przysięgłego (Dz.U. nr 15, poz. 131 z późn. zm.).