Sprawa, którą rozpatrywał SN, dotyczyła farmaceutki, która będąc właścicielką apteki, została zobowiązana do opłacania wyższych składek na samorząd aptekarski. Według aktualnych uchwał Naczelnej Rady Aptekarskiej wynoszą ono zasadniczo 75 zł, ale właściciele i kierujący aptekami zobowiązani są do opłacania składek w dużo niższej kwocie (40 zł). Zainteresowana wszczęła spór z Wielkopolską Okręgową Izbą Aptekarską, której była członkiem. Nie godząc się na wyższą stawkę, odmówiła w ogóle opłacania składek. W efekcie nie wnosiła tych należności przez blisko 10 lat (część z nich już się przedawniła). Stało się to powodem do wytoczenia sprawy dyscyplinarnej o naruszenie Kodeksu Etyki Aptekarza RP. Jego przepisy nakazują farmaceutom opłacać składki z tytułu przynależności do korporacji zawodowej.

Orzeczenie sądu Okręgowej Izby Aptekarskiej było jednoznaczne. Farmaceutka została uznana za winną naruszenia kodeksu etyki i wymierzono jej karę upomnienia. Naczelny Sąd Aptekarski podtrzymał to orzeczenie, a wskutek kasacji sprawa trafiła do SN. W trakcie postępowania przed tym ostatnim obrończyni obwinionej podnosiła, że spór z izbą aptekarską już się zakończył, a zainteresowana opłaciła już zaległe składki. Dlatego nie należy jej karać za przewinienie, którego skutki już zostały naprawione. SN nie uznał jednak tych argumentów za zasadne i oddalił kasację.

– Oceniając charakter tych składek, zresztą podobnie jak innych tego typu opłat na rzecz samorządów korporacji zawodowej, można uznać je za pewnego rodzaju podatek, choć w jakimś sensie dobrowolny – wskazał sędzia SN Jerzy Grubba.

Podkreślił, że podstawowe reguły dotyczące obowiązku opłacania podatków mogą być stosowane także w rozpatrywanej sprawie. A jedna z głównych zasad stanowi, że daniny publiczne należy płacić.

– Można się spierać co do wysokości takiego zobowiązania, ale nie zwalnia to z obowiązku regulowania tych należności. Mówiąc wprost: nie wolno kontestować obowiązku opłacania składek w ten sposób, że w ogóle ich się nie płaci. Takie zachowanie nie może być aprobowane – wyjaśnił sędzia Jerzy Grubba.

SN podkreślił, że wstąpienie do korporacji aptekarzy oznacza przyjęcie zobowiązania do wnoszenia opłat na działalność samorządu zawodowego. Są one przeznaczane na działalność i zadania organów tego ostatniego. W razie sporu co do ich wysokości członek korporacji powinien opłacać je przynajmniej w wysokości minimalnej, co do której nie będzie zasadniczo sporu. Nie może w ogóle zaprzestać ich opłacania. 

orzecznictwo

Postanowienie Sądu Najwyższego z 19 sierpnia 2020 r., sygn. I KK 55/20. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia