Prawo do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy przysługuje pracownikom wybranym do zarządu zakładowej organizacji związkowej na okres kadencji w zarządzie (art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych). Wymiar czasowy zwolnienia zależy od liczby członków tej organizacji zatrudnionych w danej firmie. Jeśli organizacja ma mniej niż 150 członków, prawo do zwolnienia przysługuje jednemu członkowi zarządu w wymiarze godzin równym liczbie członków zatrudnionych w zakładzie pracy, przy czym może być ono dzielone pomiędzy większą liczbę członków zarządu.

Zasady udzielania zwolnienia określa rozporządzenie z 11 czerwca 1996 r. w sprawie udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych. Zgodnie z nim pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy, jeżeli organizacja zakładowa wykaże we wniosku, że zachodzą okoliczności uzasadniające zwolnienie od pracy, o których mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych.

Przepisy nie przewidują uprawnienia pracodawcy do weryfikowania informacji uzyskanych od organizacji zakładowej dotyczących liczebności tej organizacji. Obowiązek wykazania we wniosku zarządu zakładowej organizacji związkowej, że zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zwolnienia, nie oznacza powinności ich udowodnienia, w szczególności przez złożenie imiennej listy członków związku. W konsekwencji organizacja zakładowa ma obowiązek wskazania dokładnej aktualnej liczby członków związku, ale ma prawo odmówić pracodawcy podania imiennej listy członków (tak np. SN w wyroku z 6 kwietnia 2006 r., II PK 12/06). Także zdaniem generalnego inspektora ochrony danych osobowych pracodawca nie może pozyskiwać informacji o członkach związku w formie imiennej listy pracowników.

not. MJ