Kiedy nie można zwolnić pracownika po pięćdziesiątce

W okresie przedemerytalnym pracownik zyskuje ochronę przed wypowiedzeniem, gwarantującą mu stabilizację zatrudnienia i zachowanie dotychczasowego źródła dochodu do czasu uzyskania emerytury. Pracodawcy nie wolno bowiem wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu do osiągnięcia wieku emerytalnego brakuje nie więcej niż cztery lata, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.

Jeżeli jednak pracownik z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego nie będzie legitymował się wymaganym okresem zatrudnienia do nabycia emerytury, nie zostanie on objęty szczególną ochroną przed wypowiedzeniem.

Od kiedy obowiązuje ochrona

Precyzyjne określenie początku ochrony pracownika ma istotne znaczenie dla pracodawcy, aby jego działanie nie zostało uznane za niezgodne z prawem. Naruszenie zakazu ustanowionego w kodeksie pracy uprawnia bowiem chronionego pracownika do dochodzenia roszczeń przewidzianych w k.p. w razie wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę.

Ochrona przedemerytalna dotyczy zakazu wypowiedzenia umowy o pracę, a nie jej rozwiązania. W istocie chodzi o to, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy w okresie ochronnym, ale ochrona ta nie wyłącza możliwości rozwiązania jej w tym czasie, jeżeli w dacie wypowiedzenia pracownik nie był jeszcze objęty zakazem.

Oznacza to, że oświadczenie o wypowiedzeniu umowy złożone przed rozpoczęciem okresu ochronnego, przy założeniu że odpowiada ono wymogom formalnym i jest uzasadnione, nie jest sprzeczne z zakazem, nawet jeśli rozwiązanie umowy nastąpi już w trakcie ochrony pracownika. Zakaz został bowiem powiązany wyłącznie z pojęciem wypowiedzenia umowy o pracę, bez względu na to, kiedy w jego wyniku następuje rozwiązanie stosunku pracy (zob. wyrok SN z 7 kwietnia 1999 r. I PKN, 643/98; OSNAPiUS 2000/11/ poz. 418).

Przykład 1

Wypowiedzenie przed okresem ochronnym

Na koniec października pracodawca zamierza wręczyć wypowiedzenie umowy o pracę jednej z pracownic, która w grudniu ukończy 56 lat. Ze względu na ponaddziesięcioletni staż zakładowy przysługuje jej trzymiesięczny okres wypowiedzenia, który upłynie na koniec stycznia nowego roku. W istocie o zastosowaniu ochrony przedemerytalnej decyduje data kalendarzowa, w której zostaną spełnione wszystkie kryteria wymagane dla objęcia ochroną pracownika. Oznacza to, że w tej sytuacji nie dojdzie do naruszenia zakazu wypowiedzenia umowy o pracę ze względu na wiek pracownicy.

Pracodawca będzie natomiast działał wbrew ustanowionemu zakazowi, jeżeli dokona wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę w okresie ochronnym, nawet jeżeli skutek w postaci jej rozwiązania nastąpi dopiero po upływie tego okresu i osiągnięciu przez pracownika wieku emerytalnego (zob. wyrok SN z 19 maja 1992 r. I PRN 19/92, LEX nr 14953).