Dom opieki społecznej (DPS) zatrudniał na czas nieokreślony pedagoga. Był on upoważniony do reprezentowania organizacji związkowej i dokonywania w jej imieniu czynności w sprawach dotyczących działalności socjalnej.

Dyrektor placówki na podstawie art. 38 par. 2 kodeksu pracy powiadomił międzyzakładową komisję o zamiarze przedstawienia pedagogowi wypowiedzenia zmieniającego. Jako przyczynę wskazał, że brakuje w zakładzie opiekunów, a pedagog nie jest potrzebny.

Następnie szef placówki na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.), wypowiedział mu warunki pracy, proponując jednocześnie stanowisko opiekuna. Ten ich nie przyjął.

Sprawa trafiła do sądu I instancji. Zwolniony argumentował, że był działaczem związkowym i podlegał ochronie. Z kole sąd ustalił, że działaczowi związkowemu, który podlega ochronie z art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, można zmienić warunki pracy i płacy. W takim przypadku stosuje się przepisy art. 38 k.p.

Co więcej, zdaniem sądu z uchwały związkowej wynika, że pracownik został upoważniony do reprezentowania komisji międzyzakładowej wobec pracodawcy w sprawach dotyczących działalności socjalnej, a nie w sprawach z zakresu prawa pracy, o czym stanowi art. 32 ustawy o związkach zawodowych.

Sąd I instancji oddalił pozew. Pedagog od wyroku odwołał się do sądu II instancji. Ten jednak potwierdził stanowisko swojego poprzednika. Uznał bowiem, że zwolniony, wbrew jego twierdzeniom, nie był pracownikiem objętym ochroną przed wypowiedzeniem, bo nie był członkiem zarządu organizacji.

Ponadto sąd wskazał, że do objęcia ochroną stosunku pracy pracownika będącego członkiem zakładowej organizacji związkowej (wynikającą z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych), lecz niebędącego członkiem jej zarządu, wystarczające jest jego imienne wskazanie w uchwale zarządu.

Musi ona jednak zawierać upoważnienie dla pracownika do reprezentowania związku wobec pracodawcy z zakresu prawa pracy. Powoływana uchwała takiego zapisu nie zawierała.

Pełnomocnik zwolnionego wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego (SN). Ten wskazał, że zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 o związkach zawodowych, pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji nie może zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść imiennie wskazanego uchwałą jego członka lub innemu pracownikowi upoważnionemu do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy w sprawach z zakresu prawa pracy. 

Sąd II instancji błędnie przyjął, że skoro pedagog był upoważniony w zakresie działalności socjalnej, to nie podlega szczególnej ochronie przed zwolnieniem.

SN podkreślił, że związki są powołane do reprezentowania wobec pracodawcy indywidualnych i zbiorowych interesów pracowników także w zakresie ich praw socjalnych. W efekcie uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

ORZECZNICTWO
Wyrok Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II PK 83/11.