Prawo zasiłku rodzinnego ma obecnie 4,27 mln osób. W 2004 roku, czyli od daty wprowadzenia nowego systemu świadczeń, zasiłek otrzymywało 5,55 mln osób. Ten ubytek to m.in. efekt wzrostu dochodów Polaków, poprawy sytuacji na rynku pracy, rosnącej liczby osób korzystających ze świadczeń w krajach UE i malejącej liczby dzieci w wieku uprawniającym do pomocy.

Jest też jednak skutkiem braku zmiany kryterium dochodowego uprawniającego do pomocy. Od 2004 roku obowiązuje ono w tej samej wysokości. Zamrożenie tego kryterium negatywnie ocenia rzecznik praw dziecka, który wystąpił w tej sprawie do Jolanty Fedak, minister pracy i polityki społecznej.

- Napływają do mnie liczne informacje od rodzin, których sytuacja jest bardzo ciężka. Nie mogą liczyć na żadną pomoc z uwagi na przekroczenie kryterium - zauważa Marek Michalak, rzecznik praw dziecka.

RPD postuluje więc podjęcie działań zmierzających do podniesienia tego kryterium. Wskazuje, że jego utrzymywanie na niezmienionym poziomie oznacza drastyczne zmniejszanie się kręgu uprawnionych.

Podstawowym świadczeniem kierowanym do dzieci jest zasiłek rodzinny. Jego otrzymanie upoważnia do siedmiu dodatków, m.in. dla rodzin wielodzietnych, z tytułu urodzenia dziecka czy na tzw. wyprawkę szkolną. Od maja 2004 r. prawo do zasiłku mają rodziny, w których dochód netto na osobę nie przekracza 504 zł (583 zł jeśli w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne). Kryterium to ma być weryfikowane co trzy lata, na podstawie tzw. badań progu wsparcia dochodowego rodzin. Chodzi o uwzględnienie rosnących kosztów utrzymania. Datą pierwszej możliwej weryfikacji był wrzesień 2006 r., a kolejną będzie wrzesień 2009 r. W 2006 roku kryterium nie zostało podniesione. Rząd zapowiada jednak, że zostanie podniesione w 2009 roku.

- Powinno uwzględnić co najmniej wzrost inflacji, aby urealnić otrzymywaną przez rodziny pomoc - wskazuje Agnieszka Chłoń-Domińczak, wiceminister pracy i polityki społecznej.

Jeśli tak się stanie, wzrośnie o około 16 proc., bo mniej więcej taki będzie w przyszłym roku wzrost cen od 2004 roku. W takiej sytuacji osoby ubiegające się o świadczenia na okres zasiłkowy rozpoczynający się w październiku 2009 r. otrzymają je, jeśli ich dochód netto na osobę w rodzinie nie przekroczy około 590 zł.