Mam troje dzieci w wieku 11, 14 i 19 lat. Które z nich będzie traktowane jako pierwsze w rodzinie i objęte kryterium dochodowym przy przyznawaniu świadczenia wychowawczego?

Zawarta w przepisach ustawy definicja pierwszego dziecka w rodzinie mówi, że jest to jedyne lub najstarsze dziecko, które nie skończyło 18 lat (po osiągnięciu tego wieku świadczenie w ogóle nie jest przyznawane). W związku z tym za pierwszego potomka uznany będzie ten w wieku 14 lat. Jeśli rodzic będzie chciał uzyskiwać na nie 500 zł, gmina sprawdzi czy spełnione jest kryterium dochodowe. Natomiast drugim dzieckiem będzie trzeci w kolejności urodzenia potomek rodziców i na niego 500 zł będzie na pewno przyznane. W sytuacji gdyby rodzice mieli bliźnięta, to muszą wskazać, które z nich będzie tym najstarszym.

Mamy dwoje dzieci w wieku 5 lat i 17 lat. Nasze dochody przekraczają 800 zł na osobę w rodzinie. Jeśli najstarsze dziecko osiągnie pełnoletniość, to czy drugie zachowa prawo do 500 zł?

W sytuacji gdy najstarszy potomek skończy 18 lat, automatycznie nie jest już pierwszym dzieckiem w rodzinie. To oznacza, że na drugie z nich świadczenie będzie przysługiwać, o ile spełnione będzie ustawowy próg. Dochód będzie jednak podzielony przez cztery osoby, bo najstarszy potomek jest zaliczany do składu rodziny do momentu ukończenia 25 lat. Pod warunkiem że pozostaje na utrzymaniu rodziny.

Jesteśmy małżeństwem i mamy dwoje dzieci. Starsze z nich ma 13 lat i orzeczenie o niepełnosprawności, dzięki czemu naszą rodzinę obowiązuje wyższe kryterium dochodowe. Czy w momencie, gdy skończy 16 lat i otrzyma orzeczenie zaliczające do jednego z trzech stopni dysfunkcji zdrowotnej, kryterium to będzie dalej stosowane?

Ustawa przewiduje, że gdy członkiem rodziny jest niepełnosprawne dziecko, 500 zł na pierwszego (lub jedynego) potomka przysługuje, gdy dochód nie przekracza 1200 zł na jedną osobę. Tyle, że ustawowa definicja niepełnosprawnego dziecka nie obejmuje takiego, które po skończeniu 16 lat ma orzeczenie wskazujące na lekki stopień niepełnosprawności. Jeżeli więc okaże się, że tak jest w przypadku wspomnianej rodziny, zastosowane będzie niższe kryterium.

Mam dziecko z poprzedniego związku. Wychowuję je z nowym partnerem, z którym nie mam ślubu. Czy jego dochody będą uwzględniane przy składaniu wniosku o świadczenie wychowawcze?

Jeżeli matka zawarłaby małżeństwo, skład rodziny liczyłby trzy osoby i dochody jej męża byłyby wliczane do ustawowego progu. W przypadku gdy żyje w związku partnerskim, rodzina liczy dwóch członków i uwzględniane są tylko dochody matki.

Jesteśmy małżeństwem i wychowujemy troje nieletnich dzieci. Ojcem najstarszego z nich jest mój były mąż. Czy powinniśmy składać jeden wniosek na wszystkie dzieci?

W przypadku małżeństwa rodzina jest jedna i ma nie znaczenia, że nie wszystkie dzieci są wspólne. Dlatego składany jest jeden wniosek, a rodzina liczy pięć osób. Również w sytuacji, gdyby matka i ojciec żyli w związku nieformalnym, a mieli chociaż jedno wspólne dziecko, składany jest jeden formularz na wszystkich potomków. Jednak ważne jest, aby to zrobiła matka, która jest rodzicem każdego z nich (w małżeństwie nie ma to znaczenia).

Mam dwoje dzieci, przy czym starsze mieszka z byłą żoną. Młodsze dziecko mam z drugą żoną. Czy będzie mógł zaliczyć swoje pierwsze dziecko do składu nowej rodziny?

Starsze dziecko należy do składu rodziny matki, z którą mieszka, i to ona ma prawo do tego, aby ubiegać się o świadczenie wychowawcze. Ojciec nie może otrzymywać na niego 500 zł ani wpisywać go jako członka swojej nowej rodziny, żeby na młodszego potomka, którego matką jest druga żona, było przyznane świadczenie bez badania wysokości dochodów. Nie ma znaczenia, że ojciec uczestniczy w wychowaniu dziecka, które ma z byłą żoną, i płaci na niego alimenty. Inaczej wyglądałaby sytuacja, gdyby orzeczenie sądowe wskazywało, że obydwoje rodzice naprzemienne sprawują nad nim opiekę. Wtedy małoletni jest zaliczany do składu obydwu rodzin, a świadczenie będzie dzielone proporcjonalnie między matkę i ojca. Wysokość wsparcia będzie dzielona przez liczbę dni w miesiącu, a następnie otrzymana kwota zostanie pomnożona przez te dni, w ciągu których dziecko przebywa u każdego rodzica (zgodnie z tym jak orzekł sąd).

Będę składać wniosek o świadczenie wychowawcze na każde z dwójki dzieci. Czy pod uwagę będą brane moje dochody z poprzedniego roku?

Co do zasady przy ubieganiu się o 500 zł na dziecko do kryterium mają być wliczane dochody z roku poprzedzającego okres, na który będzie przyznawane. Jednak w tym roku wyjątkowo będą to zarobki nie z 2015 r., ale z 2014 r. Uwzględniona będzie natomiast sytuacja, gdy nastąpią jakieś zmiany w sytuacji materialnej rodziny, np. dojdzie do utraty lub uzyskania dochodu. Stosowane w tym zakresie procedury będą takie same, jakie są wykorzystywane przy świadczeniach rodzinnych.

Jesteśmy rodziną zastępczą dla trójki małoletnich. Żadne z nich jeszcze nie skończyło 18 lat. Czy dla nich też jest przewidziana taka forma wsparcia jak dla osób wychowujących biologiczne dzieci?

Rodzice zastępczy będą mieli prawo do dodatku wychowawczego, który też będzie wynosić 500 zł miesięcznie na dziecko do osiągnięcia pełnoletniości. W przeciwieństwie do świadczenia wychowawczego będzie przyznawane na każdego podopiecznego bez kryterium dochodowego. Prawo do dodatku będą miały też osoby prowadzące rodzinne domy dziecka oraz placówki opiekuńczo-wychowawcze typu rodzinnego. Rodzina zastępcza, aby otrzymać wsparcie, będzie musiała złożyć wniosek. Jeśli zrobi to w ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie ustawy, 500 zł otrzyma od tego momentu. Dodatek zostanie jej przyznany na 12 miesięcy. Potem, o ile w sytuacji rodziny nie będą zachodzić żadne zmiany związane z uprawnieniem do dodatku, okres jego pobierania będzie jej przedłużany z urzędu o kolejne 12 miesięcy.