statystyki

Świadczenia pielęgnacyjne: Budżet i opiekunowie czekają na wyrok Trybunału Konstytucyjnego

autor: Michalina Topolewska04.12.2013, 04:33; Aktualizacja: 04.12.2013, 08:53
  • Wyślij
  • Drukuj
Świadczenia pielęgnacyjne: założenia reformy

Świadczenia pielęgnacyjne: założenia reformyźródło: DGP

147 tys. osób może odzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak pieniędzy na ten cel nie przewidziano ani w tym, ani w przyszłym roku.





Jutro Trybunał Konstytucyjny zajmie się wnioskiem prof. Ireny Lipowicz, rzecznik praw obywatelskich (RPO), w sprawie odebrania od lipca tego roku świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które nabyły do niego prawo przed wprowadzeniem bardziej restrykcyjnych przepisów. Gdyby sędziowie uznali, że było to niezgodne z ustawą zasadniczą, problemem może być sposób przywrócenia opiekunom świadczeń oraz brak dodatkowych środków w budżecie na ich wypłatę. Od wyroku TK będzie też zależeć kontynuowanie przez rząd prac nad kolejną modyfikacją zasad przyznawania wsparcia opiekunom.

Odebrana pomoc

Zakwestionowane przez RPO art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z 9 grudnia o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548) dotyczą sytuacji 244 723 opiekunów. Tyle na koniec ubiegłego roku wynosiła liczba uprawnionych do wsparcia. Wspomniane przepisy przewidywały, że osoby te zachowają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczas obowiązujących warunkach tylko do 30 czerwca 2013 r. Po tej dacie decyzje przyznające im pomoc wygasły.

Opiekunowie mogli wprawdzie złożyć nowy wniosek o świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, tyle że jego przyznanie było już w tym momencie uzależnione od spełnienia zmienionych warunków.

W konsekwencji jak wynika z danych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej według stanu na koniec lipca, pomoc na podstawie zmodyfikowanych przepisów otrzymywało łącznie 97 389 tys. opiekunów. Z tego 92 183 tys. decyzji gmin dotyczyło przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko 5206 specjalnego zasiłku opiekuńczego. To oznacza, że 147 334 tys. osób zostało od lipca pozbawionych wsparcia związanego z zajmowaniem się niepełnosprawnym krewnym.

Dlatego zdaniem rzecznika zaskarżone przepisy są niezgodne z konstytucyjną zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw nabytych, ponieważ dokonały ingerencji w uprawnienia uzyskane w drodze ostatecznej decyzji administracyjnej. W opinii RPO nie nastąpiły też okoliczności uzasadniające ich naruszenie.

Skarga do gminy

Na niekonstytucyjność art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej wskazali też w swoim stanowisku prokurator generalny i Sejm. W sytuacji gdyby sędziowie TK uznali, że opiekunowie niesłusznie zostali pozbawieni wsparcia, ponownie zyskaliby do niego prawo.

– Gdyby trybunał uznał przepisy wygaszające świadczenia za niezgodne z ustawą zasadniczą, to zostałyby one usunięte z obrotu prawnego i tym samym obowiązywałby stan prawny sprzed ich wejścia w życie. To oznacza, że od dnia ogłoszenia wyroku wsparcie zostałoby przywrócone – wyjaśnia prof. Antoni Rost, konstytucjonalista z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Opiekunowie mogliby też otrzymać zaległą, nieprzysługującą im od lipca pomoc.

– Wprawdzie orzeczenia trybunału nie mają mocy wstecznej, ale ustawodawca przewidział możliwość wznowienia postępowań karnego, administracyjnego czy cywilnego – podkreśla prof. Marek Chmaj, konstytucjonalista ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej.

Dodaje, że osoba, która utraciła prawo do świadczenia, będzie mogła wystąpić na podstawie art. 145a k.p.a. o wznowienie postępowania i wypłatę zaległego wsparcia. Taka skarga musi być jednak złożona w ciągu miesiąca od publikacji wyroku trybunału w Dzienniku Ustaw.

Ten mechanizm zadziałał, gdy w 2008 r. sędziowie uznali za niekonstytucyjne przepisy ograniczające prawo do zaliczki alimentacyjnej tylko dla osób samotnie wychowujących dzieci.

Nowa ustawa

Przywrócenie świadczeń pielęgnacyjnych może też być utrudnione w związku z tym, że prawo do nich wygasło ex lege, czyli z mocy ustawy. Opiekunowie nie otrzymywali więc żadnej decyzji w tej sprawie (choć część gmin zdecydowała się jednak je wydawać), a tylko pisemną informację o zmianie przepisów.

Na problem ten zwraca uwagę w swoim stanowisku marszałek Sejmu Ewa Kopacz, która wskazuje, że brakuje procedury lub organu, który byłby władny orzekać o wznowieniu prawa do świadczenia. Dlatego ze względu na konieczność uchwalenia ustawy przywracającej stan rzeczy zgodny z konstytucją oraz w związku z dodatkowymi wydatkami budżetu państwa, wnosi o odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej art. 11 ust. 1 i 3. W przypadku ustawy wynosi ono maksymalnie 18 miesięcy.

– Trybunał powinien odrzucić wniosek o odroczenie, bo sam w sobie prowadzi on do pogłębienia niekonstytucyjnego stanu rzeczy. Nie dość, że winą Sejmu jest uchwalenie przepisów naruszających prawa nabyte, to dolegliwość z nich wynikająca dla obywateli byłaby jeszcze przedłużona – uważa prof. Antoni Rost.

Damian Napierała, kierownik działu świadczeń Poznańskiego Centrum Świadczeń, zwraca uwagę, że jakikolwiek sposób przywrócenia środków może być skomplikowany, chociażby ze względu na to, że część pozbawionych ich opiekunów od 1 lipca otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy.

– Niektóre osoby mogły też już zaprzestać zajmowania się krewnym, np. podjąć pracę i korzystać z innych usług opiekuńczych, a to jest warunkiem dyskwalifikującym do pobierania świadczenia – dodaje Bogumiła Podgórska, kierownik działu świadczeń rodzinnych MOPS we Wrocławiu.

Wyższe wydatki

Przywołane w stanowisku sejmowym nieprzewidziane dodatkowe koszty dla budżetu państwa mogą przemawiać za tym, że TK uzna kwestionowane przepisy jako zgodne z ustawą zasadniczą. Zachowanie równowagi budżetowej oraz zapobieganie nadmiernemu zadłużaniu się państwa może bowiem stanowić konstytucyjną wartość uzasadniającą ograniczenie lub zniesienie praw nabytych. W orzecznictwie TK sędziowie wielokrotnie przyznawali zresztą pierwszeństwo temu argumentowi kosztem ochrony praw nabytych.

Skutki finansowe zakwestionowania obecnych przepisów byłyby znaczne, bo jak wynika z wyliczeń resortu pracy, przywrócenie świadczeń kosztowałoby w tym roku 683 mln zł, a w 2014 r. 1,36 mld zł.

W razie uznania rozwiązań za konstytucyjne opiekunowie mogą już tylko czekać na przygotowywaną właśnie przez rząd kolejną zmianę zasad przyznawania pomocy, która ma spowodować, że część osób odzyska świadczenia pielęgnacyjne. Tę okoliczność TK również może wziąć pod uwagę przy wydawaniu wyroku. Nie wiadomo jednak, od kiedy nowe rozwiązania mogłyby zacząć obowiązywać, bo przewidywany termin 1 stycznia 2014 r. jest praktycznie nierealny. Może też zdarzyć się, że w przypadku korzystnego dla siebie wyroku rząd przerwie nad nimi prace.




  • Wyślij
  • Drukuj
Źródło:Dziennik Gazeta Prawna
czytaj więcej w e-DGPczytaj więcej w e-DGP

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut.

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Komentarze: 12

  • 1: Żona schizofrenika z IP: 83.30.210.* (2013-12-04 10:27)

    Trybunał jest na sznureczku PO jak nie wiadomo o co chodzi to chodzi o pieniądze a najłatwiej jest okraśc biednych schorowanych i ich rodziny ! Na premie na wycieczki pOsłów zawsze sie znajdzie a na chorych po co niech zdychają .

  • 2: aka z IP: 83.15.229.* (2013-12-04 10:59)

    Trybunał na sznureczku w sensie, że to od PO zależy kiedy wypłaci zaległości to tak ale TK jest antypolityczny, jest niezależny, stoi na Konstytucji i tego się trzyma, nie obchodzi go, że Tusk ma na nagrody dla ministrów grube mln a dla opiekunów nie.

    Jutro wygrana Opiekunów jednak sznurek z zaległościami jest w rękach Donka.

  • 3: opiekun matki z IP: 84.39.168.* (2013-12-04 11:25)

    o skutkach projektu ustawy zmieniającej 30 października można przeczytać tutaj:

    http://3obieg.pl/wykluczeni-opiekunowie-mowia-nie-dla-projektu-ustawy-o-swiadczeniach-rodzinnych-w-proponowanym-ksztalcie

    i to bez ściemy politycznej, jakie to "cuda" MPiPS miałby proponować, bo faktycznie ich nie proponuje, a chce pogłębiać i utrwalać wykluczenie ON z życia z społeczeństwie.

    Przede wszystkim rzetelność publikacji wymaga zaprezentowania stanowisk obu stron dyskusji, dlatego zalecam GP dopuszczanie do głosu również stronę opiekunów a nie tylko nieRządową.

  • 4: 153 ZŁ OD 10 LAT z IP: 77.45.54.* (2013-12-04 11:32)

    ZŁODZIEJSKIE PO NIE WALORYZUJE OD 10 LAT ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH KTORY WYNOSI ---1 5 3 ZŁ ---A DEFAKTO NIBY TO SAMO CO NAZYWA SIE DODATEK PIELEGNACYJNY KTORY PŁACI ZUS I KRUS DLA BOGACZY JEST WALORYZOWANY CIROCZNIE I WYNOSI JUZ OK. 203 ZŁ ---TE MARNE 153 ZŁ POBIERAJĄ OSOBY KTORE MAJA RENTE SOCJALNA I JESZCZE RZAD TUSKA OKRADA NAJBIEDNIEJSZYCH --POWINIEN BYC WDZIECZNY RODZINIE ZE OPIEKUJA SIE TAKIMY OSOBAMI BO W DOMU OPIEKI TO PANSTWO BY PLACIŁO GRUBE TYSIACE

  • 5: p04 z IP: 89.68.155.* (2013-12-04 11:48)

    Na sukienki dla Tuskowej, zegarki Nowaka, łapówki WSZYSTKICH - jest, na opiekę dla starszych osób nie ma. Mam nadzieję, że TK też to widzi.

  • 6: matka z IP: 164.126.171.* (2013-12-04 13:15)

    Jak nie zrównają rent socjalnych z najniższą rentą ZUS-owską i nie zrównają zasiłku pielęgnacyjnego z dodatkiem pielęgnacyjnym ...Będzie kolejna sprawa w TK za dyskryminację i nie równo traktowanie niepełnosprawnych osób .A szczególnie tych od urodzenia chorych ...DOŚĆ równych i równiejszych ..Grupa rodziców ,,to silna walcząca grupa

  • 7: KuMa z IP: 31.134.58.* (2013-12-04 13:42)

    Mam jednak nadzieję i wierzę,że Trybunał Konstytucyjny stanie jednak na straży prawa i orzeknie zgodnie z oczekiwaniami Wykluczonych Opiekunów.Pół roku już jesteśmy pozbawieni środków do życia i ubezpieczenia zdrowotnego.Jeżeli nie zostaną nam przywrócone świadczenia pielęgnacyjne i wyrównane zaległości to zostaniemy pozbawieni resztek godności i zaufania do rządu,sejmu,senatu,prezydenta i całego katolickiego państwa.Już jest wiele ofiar tego barbarzyńskiego działania naszego państwa w stosunku do osób starych,niepełnosprawnych i słabych,wielu podopiecznych już umarło ,wielu opiekunów się załamało.Nadzieja umiera ostatnia,czekamy na jutrzejsze rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego.

  • 8: mama niepełnosprawnego dziecka z IP: 78.28.8.* (2013-12-04 14:17)

    Jak nie zrównają rent socjalnych z najniższą rentą ZUS-owską i nie zrównają zasiłku pielęgnacyjnego z dodatkiem pielęgnacyjnym ...Będzie kolejna sprawa w TK za dyskryminację i nie równo traktowanie niepełnosprawnych osób .A szczególnie tych od urodzenia chorych ...DOŚĆ równych i równiejszych ..Grupa rodziców ,,to silna walcząca grupa

    100% RACJI --OSOBYNIEPEŁNOSPRAWNE OD URODZENIA są od dawna dyskryminowane tylko dlatego że urodziły się chore mają rente socjalną 610 zł o 100zł nizszą niż dorosłe osoby z Zus tak samo 153zł a w Zusie 203 zł TO SKANDAL ---TRZEBA TO" NAPRAWIĆ" JAK NAJSZYBCIEJ---tym bardziej że ustawa o swiadczeniu pielegnacyjnym jest dla wszystkich bez względu na wiek powstania niepełnosprawności

  • 9: GAFIR z IP: 31.6.148.* (2013-12-04 22:19)

    PRZYKRY TEMAT,OSOBA NIEPEŁNOSPRAWNA WYMAGA SZCZEGÓLNEJ OPIEKI ,JEST TO CHARYTYZM WYŁĄCZNIE NA DODATKOWE KOSZTY
    Z TYM ZWIĄZANE - ŻAL TYCH LUDZI I ICH OPIEKUNÓW

  • 10: as z IP: 89.229.40.* (2013-12-05 16:00)

    Tusk będzie się jarał w piekle za to co zrobił biednym i chorym ludziom pozbawiając ich opieki !!!

Dowiedz się więcej

Poradniki

Galerie