W przyszłym roku mają wejść w życie największe od lat zmiany w uprawnieniach związanych z urodzeniem dziecka. Rodzice zyskają prawo do płatnej opieki nad potomstwem aż przez 52 tygodnie. To rozwiązanie ma im ułatwić godzenie obowiązków rodzicielskich i zawodowych i przyczynić się do wzrostu dzietności.

Przygotowany przez resort pracy projekt nowelizacji przepisów w tej sprawie zakłada m.in. szybsze wydłużenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego (o 2 tygodnie) oraz wprowadzenie 26-tygodniowego urlopu rodzicielskiego. Ma ona wejść w życie 1 września 2013 r. i objąć wszystkich tych rodziców, którzy w tym dniu korzystają z macierzyńskiego na dotychczasowych zasadach. W praktyce oznacza to, że z nowych uprawnień będą mogli skorzystać rodzice dzieci narodzonych najwcześniej w drugiej części marca (w przypadku urodzenia jednego dziecka przy porodzie) albo wcześniej, w przypadku porodów mnogich (w razie urodzenia więcej niż jednego dziecka przy porodzie przysługuje dłuższy macierzyński).

Generalną zasadą ma być swoboda rodziców w wykorzystaniu poszczególnych uprawnień związanych z narodzinami dziecka. Mają oni decydować, które z nich wykorzysta poszczególne przywileje, w jakim wymiarze, czy będą się nimi dzielić itp. Ma to m.in. wyrównać sytuację kobiet i mężczyzn na rynku pracy.

Dłuższy dodatkowy

Nowe przepisy nie zmienią wymiaru samego, zwykłego urlopu macierzyńskiego. Nadal będzie on wynosił 20 tygodni w razie urodzenia jednego dziecka przy porodzie, lub dłużej w razie urodzenia większej liczby dzieci (patrz grafika na str. B2).

Przyspieszone zostanie wydłużenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego, który przysługuje bezpośrednio po zwykłym. Od 1 września 2013 r. jego wymiar wzrośnie do poziomu, który miałby obowiązywać, zgodnie z obecnym stanem prawnym, dopiero od 1 stycznia 2014 r. Wyniesie 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie lub 8 tygodni w przypadku porodu mnogiego.

Urlop ten będzie przysługiwał – na równych prawach – obojgu rodzicom. Uchylony ma być bowiem art. 1822 k.p., który obecnie wskazuje przypadki, gdy to ojciec, a nie matka, może wybrać taki czas przerwy w pracy na opiekę nad dzieckiem.

Projekt przewiduje też, że dodatkowy macierzyński mógłby być wykorzystywany jednorazowo lub w częściach, nie więcej niż dwóch, w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności, przypadających bezpośrednio jedna po drugiej. Możliwe zatem będzie zarówno wykorzystanie pełnego wymiaru urlopu lub tylko jednej jego części przez jednego z rodziców, jak i podzielenie się nim przez matkę i ojca.

Nie zmienią się z kolei inne zasady związane z tym przywilejem. Nadal będzie można go wybrać jedynie bezpośrednio po zwykłym macierzyńskim oraz łączyć korzystanie z niego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego takiego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego etatu. W takim przypadku dodatkowego urlopu udziela się na pozostałą część dobowego wymiaru czasu pracy.

Utrzymana będzie też zasada, zgodnie z którą jeżeli oboje rodzicie lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni, w tym samym czasie z dodatkowego macierzyńskiego może korzystać tylko jedno z nich.