Zgodnie z art. 29 ust. 5 i 5a ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm.), zasiłek macierzyński przysługuje przez okres ustalony przepisami kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego albo urlopu ojcowskiego.

Od 1 stycznia 2012 r., zgodnie z przepisami ustawy z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 237, poz. 1654), zasiłek macierzyński za okres ustalony przepisami kodeksu pracy jako okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego przysługuje w nowym wymiarze, tj. przez okres do 4 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka albo do 6 tygodni w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka.

Wymiary te dotyczą także odpowiednio dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego z tytułu przyjęcia jednego dziecka lub więcej niż jednego dziecka na wychowanie. Zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego przysługuje natomiast od 1 stycznia 2012 r. w wymiarze 2 tygodni.

Wydłużona opieka nad dzieckiem dotyczy też rodziców adopcyjnych

Nowe wymiary dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu ojcowskiego dotyczą nie tylko ubezpieczonych, dla których okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okresy tych urlopów rozpoczyna się po 31 grudnia 2011 r.

Zgodnie z art. 13 i 15 powołanej ustawy z 6 grudnia 2008 r., pracownicy korzystający w dniu 1 stycznia 2012 r. z dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego albo urlopu ojcowskiego w wymiarze dotychczasowym mają prawo do części urlopu w wymiarze odpowiadającym różnicy między podwyższonym a dotychczasowym wymiarem urlopu. Warunkiem skorzystania z urlopu w dłuższym wymiarze jest wystąpienie z odpowiednim wnioskiem do pracodawcy, nie później niż na 3 dni przed rozpoczęciem korzystania z uzupełniającej części urlopu. Za okres udzielonego przez pracodawcę urlopu przysługuje zasiłek macierzyński także wtedy, gdy nie został dotrzymany przez pracownika 3-dniowy termin przewidziany na złożenie wniosku.

Powyższe zasady mają odpowiednie zastosowanie do osób ubezpieczonych niebędących pracownikami, a także osób pobierających zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia dziecka w czasie urlopu wychowawczego oraz po ustaniu ubezpieczenia, pod warunkiem, że wystąpią z wnioskiem do płatnika zasiłku (odpowiednio płatnika składek lub ZUS) w sprawie wydłużenia okresu wypłaty zasiłku macierzyńskiego przed rozpoczęciem korzystania z zasiłku za dodatkowy okres.