1 i 11 listopada zamknięta będzie większość sklepów, bo w święta niedozwolona jest praca w placówkach handlowych. W takie dni sprzedaż mogą prowadzić tylko właściciele placówek lub osoby pracujące na podstawie kontraktów cywilnoprawnych, pod warunkiem że zatrudnienie takie nie jest świadczone w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę.

Pracodawca nie może zawierać np. umowy-zlecenia na wykonywanie działalności handlowej w święta z osobami, które już zatrudnia na podstawie umowy o pracę. Właściciel kilku placówek handlowych nie może również na podstawie kontraktu cywilnoprawnego kierować pracowników jednej placówki do pracy w innej, która też do niego należy. Firmy muszą przestrzegać tych ograniczeń, ponieważ Państwowa Inspekcja Pracy sprawdza, czy pracodawcy z branży handlowej przestrzegają zakazu pracy w święto.

30 tys. zł wynosi maksymalna grzywna za zawieranie umów cywilnych zamiast o pracę

Skoro dotyczy on jednak tylko pracowników, nie ma przeszkód, aby 1 listopada właściciele stoisk lub straganów prowadzili handel np. zniczami lub kwiatami.

Zdaniem Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) zakazem pracy w handlu w święta objęci są nie tylko np. ekspedienci, lecz także przedstawiciele handlowi. PIP sprawdza, czy firmy nie zmuszają ich do pracy w takie dni. Przekonał się o tym właściciel firmy handlowej z woj. pomorskiego zajmującej się handlem obwoźnym. Aż 11 z 15 przedstawicieli handlowych wykonywało pracę w święto Bożego Ciała. Sprawę wykrył inspektor pracy z gdańskiego okręgowego inspektoratu pracy i ukarał pracodawcę mandatem.

Brak definicji

W praktyce najwięcej problemów interpretacyjnych powoduje brak określenia pojęcia „placówka handlowa”. Z tego powodu nie wiadomo, kogo obowiązuje zakaz pracy w handlu w święta, a kogo nie. Dlatego należy odwołać się w tym przypadku do znaczeń, jakie temu pojęciu nadaje np. orzecznictwo sądowe lub Polska Klasyfikacja Działalności. Zdaniem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej za placówki handlowe należy uznać te, których główną działalnością jest handel, zarówno hurtowy, jak i detaliczny, a więc które kupują towary w celu ich odsprzedaży. Są nimi więc np. sklepy, stoiska, stragany, hurtownie, domy towarowe, domy wysyłkowe, biura zbytu, składy węgla lub materiałów budowalnych, a także podmioty prowadzące sprzedaż w formie elektronicznej.

Piekarnie otwarte

Z tej interpretacji wynika, że również na stoiskach lub straganach przy cmentarzach niedozwolone jest zatrudnienia pracowników w dni świąteczne. Możliwe jest natomiast prowadzenie takiego handlu przez osoby przyjęte na podstawie umów cywilnoprawnych (o ile oczywiście nie wykonują one swoich obowiązków w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę).

Z interpretacji MPiPS wynika, że zakazem pracy w handlu nie są natomiast objęte placówki, które sprzedają towary wytwarzane przez nie same (np. piekarnie lub ciastkarnie). Z kolei zdaniem PIP w święta dozwolona jest praca na stacjach paliw, gdyż zdaniem inspekcji nie jest to placówka handlowa, lecz usługowa, wykonująca prace konieczne ze względu na użyteczność społeczną i potrzeby ludności. Ta interpretacja jest jednak podważana przez prawników.

Ajenci i przedstawiciele

Zakazem nie są także objęci ajenci sieci handlowych. Franczyzobiorca mógłby odmówić prowadzenia handlu w święta, jeśli on sam byłby pracownikiem zatrudnionym przez franczyzodawcę na podstawie umowy o pracę. Jeżeli natomiast łączy ich tylko umowa cywilnoprawna, zgodnie z którą franczyzobiorca zobowiązał się do otwierania sklepu przez 365 dni w roku, wówczas musi wykonywać taki obowiązek.

Warto podkreślić, że zgodnie z art. 15110 w święta dozwolona jest także praca w gastronomii, zakładach hotelarskich, a także jednostkach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku. 1 i 11 listopada mogą być więc otwarte np. restauracje lub galerie sztuki.

Podstawa prawna

Art. 1519a ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).