Przyjęte zmiany porządkują zasady przyznawania świadczeń i doprecyzowują te przepisy, które były różnie interpretowane przez gminy i sądy administracyjne. Na wprowadzeniu części zmian zyskają rodzice, bo więcej z nich spełni kryterium dochodowe umożliwiające przyznanie zasiłków rodzinnych. Trudniej będzie natomiast ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne osobom, które rezygnują z pracy, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Dochód bez stypendium

Jedna z najważniejszych zmian, jakie wprowadza nowelizacja, dotyczy sposobu ustalania dochodu rodziny. Obecnie gmina, sprawdzając, czy nie przekracza on kryterium dochodowego (504 zł na osobę w rodzinie lub 583 zł, gdy dziecko jest niepełnosprawne), dzieli dochody z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy przez 12 miesięcy, a następnie przez liczbę osób w rodzinie. Po zmianie uzyskany dochód zostanie podzielony przez te miesiące, w których został on faktycznie osiągnięty (czyli przez czas rzeczywiście przepracowany, np. 6 miesięcy, jeśli przez pozostałą część roku osoba nie była zatrudniona).

– Przyjęcie takiej metody pozwoli na sprawiedliwsze wyliczenie dochodu rodziny – mówi Izabela Miłoszewska, wicedyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (MOPR) w Toruniu.

Halina Pietrzykowska, kierownik działu świadczeń rodzinnych MOPR w Białymstoku, zwraca jednak uwagę, że taki przepis będzie niekorzystny dla tych rodziców, którzy rozpoczęli pracę w ostatnich miesiącach roku. Ich dochód okaże się wtedy zbyt wysoki i w konsekwencji część rodzin straci prawo do świadczeń na dzieci.

Z kolei inna ze zmian może spowodować wzrost liczby uprawnionych do zasiłku rodzinnego. Umożliwi to modyfikacja w art. 3 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Wyłącza ona z uwzględnianych przez gminy dochodów stypendiów naukowych otrzymywanych przez uczniów i studentów (ale już nie doktorantów). Ta sama zasada będzie dotyczyć stypendiów sportowych, z wyjątkiem tych przyznawanych na podstawie ustawy o sporcie.

– To dobra zmiana, bo obecne przepisy mają charakter demotywujący. Dziecko, które stara się osiągnąć jak najlepsze wyniki w nauce, jest karane odebraniem zasiłku rodzinnego – mówi Izabela Miłoszewska.

Kolejna zmiana polega na rozszerzeniu katalogu dochodów utraconych i uzyskanych. Służą one uaktualnieniu sytuacji dochodowej rodziny, w sytuacji gdy zmienia się w stosunku do roku bazowego, czyli tego, z którego dochody są wliczane do kryterium (jest to rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy). Gmina będzie mogła pomniejszyć dochód o utracony zasiłek chorobowy i macierzyński oraz świadczenie rehabilitacyjne wypłacane po utracie zatrudnienia. Pomniejszony zostanie też dochód rodziny, w sytuacji gdy nie otrzymuje już ona alimentów na skutek śmierci osoby zobowiązanej do ich płacenia.