W myśl obowiązujących przepisów dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta określone w przepisach ustawy z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy.

Uwzględniając fakt, że ustawowe gwarancje otrzymania za pracę w niedziele i święta innego dnia wolnego od pracy nie są wystarczającą rekompensatą i nie zapewniają pracownikom zatrudnionym w handlu możliwości integracji z rodziną w dni świąteczne – ustawodawca ustalił, że praca w święta jest niedozwolona w placówkach handlowych bez względu na wielkość i asortyment sprzedawanych towarów. Zakaz ten stosuje się także, jeżeli święto przypada w niedzielę. Wyjątkiem jest jednak art. 1519a par. 3 k.p., w myśl którego praca w niedzielę jest dozwolona w placówkach handlowych przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności. Mimo trzyletniego okresu obowiązywania powyższego przepisu przy jego interpretacji nadal powstają liczne wątpliwości.

Kogo dotyczy zakaz

Przepisy kodeksu pracy nie definiują pojęcia „placówka handlowa”. Prowadzi to do licznych rozbieżności w interpretacji przepisów.

Można przyjąć, że definicja placówki handlowej obejmuje wszelkie instytucje i zakłady, których główną działalnością jest działalność handlowa zarówno hurtowa, jak i detaliczna, a więc te instytucje i zakłady, które kupują wyroby w celu ich odsprzedaży.

Placówka handlowa w ocenie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej obejmuje także nowoczesne formy sprzedaży i kupna towarów przez internet – przy założeniu, że czynnościami tymi miałby się zajmować pracownik.

Jak wskazało ministerstwo, ochronny cel nowych przepisów nie powinien być bowiem ograniczany ze względu na formę, w jakiej prowadzony jest handel.

W praktyce przy wykładni wskazanego pojęcia można posługiwać się posiłkowo Polską Klasyfikacją Działalności (PKD).

Praca w niedziele i święta

Wyliczenie świąt, podczas których praca w placówkach handlowych jest niedozwolona, znajduje się w ustawie o dniach wolnych od pracy. W myśl jej przepisów święta to:

● 1 stycznia – Nowy Rok,

● 6 stycznia – święto Trzech Króli (od 1 stycznia 2011 roku),

● pierwszy dzień Wielkiej Nocy,

● drugi dzień Wielkiej Nocy,

● 1 maja – święto państwowe,

● 3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja,

● pierwszy dzień Zielonych Świątek,

● Boże Ciało,

● 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny,

● 1 listopada – Wszystkich Świętych,

● 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości,

● 25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia,

● 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia.

W związku z podpisaniem przez prezydenta nowelizacji kodeksu pracy, która ustanawia 6 stycznia, tj. święto Trzech Króli, dniem wolnym od pracy, liczba dni świątecznych od 1 stycznia 2011 r. zostanie zwiększona do trzynastu.

Za pracę w niedzielę i święto uważa się pracę wykonywaną między godzinami 6.00 w tym dniu a 6.00 w dniu następnym. Jest to jednak tylko zasada. Pracodawca ma bowiem możliwość ustalenia innych godzin, w których przypadają niedziela i święto. Musi to jednak być wskazane w regulaminie pracy, układzie zbiorowym pracy czy też w drodze zarządzenia w przypadku braku konieczności ustalania wcześniej wymienionych aktów wewnątrzzakładowych przez pracodawcę.