Od stycznia firmy nie będą musiały udzielać drugiego, poza niedzielą, dnia wolnego (z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy w każdym tygodniu). Jeśli w taki dzień, najczęściej jest to sobota, wypadnie święto, firma nie zwróci pracownikom wolnego w innym terminie. Obecnie ma taki obowiązek, co w praktyce oznacza, że oprócz niedzieli pracodawca zawsze musi udzielić podwładnym drugi dzień wolny z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy.

To jeden ze skutków zmiany kodeksu pracy na podstawie ustawy ustanawiającej święto Trzech Króli dniem wolnym. Wejdzie ona w życie 1 stycznia 2011 r.

Wolne soboty

– Żadne przepisy nie zobowiązują obecnie pracodawców do zapewniania odrębnego od świąt dnia wolnego w tygodniu. Wskazują jedynie, że tydzień pracy ma być przeciętnie pięciodniowy – mówi Krzysztof Rączka, dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.

Aby spełnić ten wymóg, firmy udzielają podwładnym drugiego oprócz niedzieli dnia wolnego w tygodniu. Najczęściej w soboty, choć może być to inny dzień.

– Jeśli w ten dzień wypadnie święto wolne od pracy, zasada przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy zostanie spełniona bez konieczności oddawania dnia wolnego w innym terminie – potwierdza Arkadiusz Sobczyk, partner w kancelarii Arkadiusz Sobczyk i Współpracownicy.

Podkreśla, że ani art. 14 (dotyczący prawa do wypoczynku), ani art. 147 kodeksu pracy (dotyczący dni wolnych) nie zobowiązują firmy do zapewnienia pracownikom odrębnych od świąt dni wolnych z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy. Zdaniem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej tak przewiduje jednak m.in. orzecznictwo Sądu Najwyższego (pośrednio w uchwale SN z 14 listopada 2001 r., sygn. III ZP 20/01).

– To raczej wynik tradycji, zgodnie z którą niedziela i sobota to dni wolne na odpoczynek, a święto – na świętowanie. Sądzę, że dla związków to sposób na uzasadnienie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności nowych przepisów – uważa Arkadiusz Sobczyk.

Złożenie takiego wniosku zapowiada NSZZ „Solidarność”.

– Zamiast przyznawać dodatkowy dzień wolny, ustawa ogranicza prawa pracownicze – tłumaczy Piotr Duda, przewodniczący związku.

Wszystko więc wskazuje, że to trybunał zdecyduje ostatecznie, czy pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikowi – poza wolną niedzielą i świętem – także dzień wolny od pracy z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy.

Dłuższa praca

Nowe przepisy przewidują też, że począwszy od przyszłego roku, 6 stycznia będzie dodatkowym dniem wolnym od pracy. Nie oznacza to jednak, że pracownicy, którzy mają wolne soboty, będą z tego powodu pracować krócej.

Na podstawie nowych przepisów w styczniu 2011 r. pracownicy powinni przepracować 160 godz. Tyle samo godzin przepracowaliby jednak także, gdyby święto Trzech Króli nie zostało ustanowione dniem wolnym. Firmy musiałyby im bowiem oddać dzień wolny w innym terminie za 1 stycznia – Nowy Rok przypada w sobotę.

Od pierwszego stycznia nie muszą już tego robić. Zdecydowana większość pracowników (sobota jest dniem wolnym dla większość z nich) nie zyska więc wolnego dnia na ustanowieniu dodatkowego święta.

– Co więcej, w roku, w którym dni świąteczne wypadną dwukrotnie w sobotę, stracą oni dzień wolny – mówi Katarzyna Grzybowska-Dworzecka, prawnik z Kancelarii Michałowski Stefański Adwokaci.

Taka sytuacja zdarzy się np. w 2014 roku. Wtedy w sobotę wypadają święto Konstytucji 3 maja i Wszystkich Świętych.