W administracji państwowej urzędnicy zatrudniani są m.in. na podstawie ustaw: o pracownikach urzędów państwowych, służbie cywilnej i pracownikach samorządowych. Odrębność tych przepisów oznacza, że w poszczególnych urzędach inaczej jest na przykład rozliczany dodatkowy czas pracy lub sposób zatrudnienia. Jednak coraz częściej pojawia się tendencja do ujednolicania przepisów wspomnianych ustaw. Ostatnio wprowadzono zmiany dotyczące dodatkowej pracy dla pracowników urzędów państwowych. Została ona dostosowana do pozostałych pracowników administracji państwowej.

Zgoda pracownika

Zgodnie z ostatnią nowelizacją ustawy o pracownikach urzędów państwowych szef urzędu będzie musiał uzyskać zgodę pracownika opiekującego się dzieckiem, aby ten został w pracy po godzinach. Wcześniej obowiązywał bezwzględny zakaz zlecania dodatkowej pracy urzędniczkom opiekującym się małymi dziećmi i osobami wymagającymi stałej opieki. Po zmianach zarówno mężczyźni, jak i kobiety mogą sami decydować o tym, czy chcą dłużej zostać w pracy. Do tej pory nawet za zgodą urzędniczki pracodawca nie mógł jej zlecić pozostania po godzinach. W efekcie osoba opiekującą się dzieckiem po przepracowaniu 8 godzin musiała być zwolniona do domu, nawet jeżeli chciałaby dłużej zostać w pracy. Większość jednak urzędów nie stosowało się do tego przepisu. Jego nowelizacja została dokonana na wniosek Kancelarii Sejmu.

Czas pracy pracownika urzędów państwowych nie może przekraczać 8 godzin na dobę i średnio 40 godzin tygodniowo. W uzasadnionych przypadkach może zostać wydłużony do 12 godzin. Jeśli jest taka potrzeba, urzędnicy muszą też pracować w nocy, święta i niedziele. Tych wyjątków nie stosuje się do kobiet w ciąży. Nowelizacja ustawy utrzymała bezwzględny zakaz zatrudniania ich w nadgodzinach. Rozkład czasu pracy w tygodniu oraz jego wymiar w poszczególnych dniach tygodnia ustala kierownik urzędu zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu prezesa Rady Ministrów. Dni tygodnia niebędących dniami pracy w urzędzie nie wlicza się do urlopu wypoczynkowego. Z kolei, urzędnikowi państwowemu za pracę wykonywaną na polecenie przełożonego, poza normalnymi godzinami pracy, przysługuje według jego wyboru wynagrodzenie lub wolny czas, z tym że wolny czas może być udzielony w okresie bezpośrednio poprzedzającym urlop wypoczynkowy lub po jego zakończeniu. Urzędnikom państwowym zatrudnionym w urzędach naczelnych i centralnych organów administracji państwowej na stanowiskach kierowniczych i samodzielnych przysługuje wolny czas za pracę wykonywaną w porze nocnej oraz w niedzielę lub święto.

Oświadczenie urzędnika

Urzędnik, który opiekuje się dzieckiem do lat ośmiu, powinien przedstawić w dziale kadr pracodawcy oświadczenie o sprawowaniu opieki nad dzieckiem i dołączyć do niego skrócony odpis aktu urodzenia dziecka. Urzędnik opiekujący się osobą niepełnosprawną poza oświadczeniem może dołączyć orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (umiarkowane lub znaczne). To pierwsze dotyczy dzieci w wieku do lat 16.

Dodatkowo urzędnik może potwierdzić fakt opiekowania się osobą niepełnosprawną zaświadczeniem z gminy, w którym będzie stwierdzone, że otrzymuje świadczenia na tę osobę, na przykład zasiłek pielęgnacyjny.