Zadaniem nowej ustawy o pracownikach samorządowych – w założeniu ustawodawcy – miało być nowoczesne i spójne uregulowanie ich obowiązków. Dotyczyło to głównie pracowników zatrudnionych na stanowiskach urzędniczych. Ustawa ta miała się także przyczynić do ukształtowania sprawnej, służącej społeczeństwu lokalnemu administracji.

Preambuła do ustawy

Powyższe założenia wyraźnie zostały zaakcentowane w art. 1 ustawy o pracownikach samorządowych, który stanowi jej preambułę. Zgodnie z tym przepisem w celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego i bezstronnego wykonywania zadań publicznych przez samorząd terytorialny ustanawia się przepisy prawa pracy określające status prawny pracowników samorządowych. Artykuł ten określa standardy, które mają być przez nich przestrzegane. Sposób wykonywania obowiązków pracowniczych został rozwinięty w rozdziale trzecim ustawy.

Interes lokalny i indywidualny

Zgodnie z treścią art. 24 ustawy do podstawowych obowiązków pracownika samorządowego należy dbałość o wykonywanie zadań publicznych oraz o środki publiczne, z uwzględnieniem interesu publicznego oraz indywidualnych interesów obywateli.

Zadania publiczne poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego określone zostały w ustawach regulujących ich ustrój. Określenie zadań własnych gmin, powiatów i województw w tych ustawach następuje przez wskazanie dziedzin lub sfer działania. Nie są to działy lub gałęzie gospodarki narodowej, ponieważ wymieniane są zarówno ekonomiczne działy gospodarki, jak i formy aktywności (np. ochrona praw konsumenta, współpraca z organizacjami pozarządowymi, przeciwdziałanie bezrobociu). Dopiero ustawy szczegółowe z zakresu materialnego prawa administracyjnego wskazują konkretnie na istotę zadania własnego danej jednostki samorządu terytorialnego, a także na to, czy zadanie to ma charakter obowiązkowy, czy tylko fakultatywny. Inne ustawy wskazują natomiast, jakie zadania mogą być zlecone i której jednostce samorządu terytorialnego jako zadanie administracji rządowej.

Pojęcie środki publiczne zostało natomiast wyjaśnione w art. 5 ustawy o finansach publicznych z 27 sierpnia 2009 r. (Dz.U. nr 157, poz. 1240 ze zm.). Do nich przykładowo można zaliczyć przychody budżetów jednostek samorządu terytorialnego pochodzące m.in. ze sprzedaży papierów wartościowych, z prywatyzacji majątku jednostek samorządu terytorialnego, ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych itd.

Przepis art. 24 nakłada na pracowników samorządowych obowiązek równoczesnego przestrzegania interesu publicznego i indywidualnych interesów obywateli. Nie można wobec tego wykluczyć, że w praktyce wystąpi ich sprzeczność i powstanie wątpliwość, któremu z nich dać pierwszeństwo. W literaturze proponuje się zastosowanie wówczas ogólnej reguły postępowania, zgodnie z którą pracownik samorządowy powinien dać pierwszeństwo temu interesowi, który w jego ocenie w największym stopniu w danej sytuacji zasługuje na ochronę. Urzędnik, jak się podkreśla w sytuacji kolizji tych dwóch interesów, powinien jednak przyznać prymat interesowi lokalnemu.