Rada Monitorująca DGP: emerytury rozsadzają budżet

64,7 mld zł przeznaczy w tym roku budżet na emerytury i renty. To 22 proc. jego wydatków. To świadczy o chorobie systemów emerytalnych. Zdrowe – powinny finansować się ze składek, a nie z budżetu.

Publikacja: 6 maja 2010, 03:00 Aktualizacja: 7 maja 2010, 11:52

Jak działają polskie systemy emerytalne

Treści powiązane:

zobacz e-wydanie
z którego pochodzi artykuł

Komentarze

Trzy odrębne systemy emerytalno-rentowe – pracowniczy (ZUS), rolniczy (KRUS), służb mundurowych (MSWiA, MON) – rządzą się różnymi prawami. Każdy ma też bolączki. Najlepiej jest z systemem pracowniczym. Wprowadzona reforma daje nadzieję na jego wypłacalność, choć potrzeba jeszcze kilku bolesnych operacji. Na drugim biegunie jest system rolniczy, który można porównać do pacjenta w bardzo ciężkim stanie, funkcjonującego wyłącznie dzięki aparaturze podtrzymującej życie. System mundurowy wymaga gruntownej przebudowy.

Nasz drogi ZUS

Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS), którym administruje ZUS, wciąż potrzebuje ogromnych dotacji. Najnowsza prognoza wskazuje, że jego manko wyniesie w latach 2011–2015 od 303 do 417 mld zł. To dlatego, że ze składek wpływa tam mniej pieniędzy niż FUS przeznacza na świadczenia. Potrzebuje więc dotacji z budżetu. W tym roku ma być rekordowa – wyniesie 38 mld zł. Oprócz tego FUS wyda 7,5 mld zł z Funduszu Rezerwy Demograficznej i pożyczy w bankach lub budżecie około 4 mld zł. Do tego dochodzi jeszcze 22,5 md zł z budżetu za refundację składek do OFE, ale te pieniądze nie są od razu konsumowane. Posłużą wypłacie emerytur z II filaru i zmniejszają zobowiązania FUS w przyszłości.

Z prognozy FUS wynika, że największy deficyt ma fundusz wypłacający emerytury – 232-297 mld zł. To głównie efekt polityki rządów, a nie starzenia ludności. Na przykład w 2005 roku (po demonstracjach górników i przed wyborami) i 2007 (też przed wyborami) rządzący podejmowali decyzję o wydłużaniu o kolejny rok przywilejów. W efekcie na wcześniejsze emerytury masowo odchodziły 55-letnie kobiety i 60-letni mężczyźni. Przekupywanie przywilejami nie jest nowością. Wcześniej w stanie wojennym rządy przyznały je wielkim grupom osób. Kolejna fala ucieczki na wcześniejsze emerytury i renty odbyła się w latach 90., gdy rządy traktowały je jako poduszkę bezpieczeństwa przed niezadowoleniem osób tracących pracę.

Przywileje ze składek

Sytuacja FUS wciąż jest więc trudna i to mimo wygaszenia od początku 2009 roku większości przywilejów. Nadal płacimy za te przyznane wcześniej. To nie koniec. Kosztowne są też wciąż obowiązujące. Emerytury górnicze kosztują np. rocznie FUS 8 mld zł ekstra. Nie bez znaczenia jest odkładana decyzja o zrównaniu wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn. Budżet będzie też musiał dopłacać do świadczeń kompensacyjnych nauczycieli czy prawie 300 tys. osób uprawnionych do emerytur pomostowych.

Jednak wprowadzona w 1999 roku reforma uzależnia ściśle wysokość świadczenia od poniesionego wkładu, dlatego finanse ZUS będą dążyć do równowagi. FUS odda, co wpłacił ubezpieczony. Co więcej, funkcjonowanie II filaru spowoduje, że zobowiązania ZUS będą maleć. Część emerytury, 40–50 proc., będzie pochodzić z OFE. Już obecnie jest tam zgromadzone prawie 200 mld zł.

– Przyznawanie przywilejów np. górnikom czy pomostówek powinno wiązać się z podniesieniem składek opłacanych przez ich firmy – wskazuje Paweł Pelc, ekspert ubezpieczeniowy.

Agnieszka Chłoń-Domińczak z SGH, członek Rady „DGP” wskazuje, że osoby należące do odrębnych systemów dostają znacznie więcej, niż włożyły.

– Tak jest np. w przypadku górników czy rolników. Dzieje się też tak, gdy świadczenia są finansowane z podatków, jak w przypadku służb mundurowych, sędziów czy prokuratorów – mówi. Rząd deklaruje wprowadzenie zmian w systemie pracowniczym. Jednak są tam aż trzy ośrodki, która mają inne wizje zmian. W planie konsolidacji finansów znalazły się propozycje podniesienia efektywności OFE (bez rewolucyjnych zmian) i deklaracje o rozpoczęciu debaty nad zrównaniem wieku emerytalnego.

Inną wizję ma Jolanta Fedak, minister pracy, popierana przez Ministerstwo Finansów. Chce m.in. obniżyć składkę do OFE z 7,3 proc. do 3 proc. Jest też przeciwniczką podnoszenia wieku emerytalnego. Do tego dochodzą jeszcze pomysły Rady Gospodarczej przy premierze. Chce, aby emerytury z OFE wypłacał ZUS bis. Nie wiadomo więc nawet, jakie plany ma rząd. Trudno jest więc powiedzieć, co w tej sprawie zrobi opozycja.

Zobacz e-wydanie Dziennika Gazety Prawnej, z którego pochodzi artykuł.

Komentarze: 50

1: Halina - 1955 z IP: 83.7.37.* (2010-05-06 06:58)
A co z osobami ur, 1949 -1968 ? Rocznik ten jest najbardziej pokrzywdzony. Osoby te mają najdłuższy staż pracy 35 lat i dłuższy my już nie mamy siły pracować jesteśmy już wypaleni . Bez względu na wiek kobiety po 35 latach pracy, a meżczyzni po 40 latach pracy powinni mieć możliwość przejść na emeryturę. Poza tym nam nie kazano zapisywać się do OFE. My już mamy wypracowane lata pracy i nikt nie będzie nam dopłacał do emerytury. Prosimy o poparcie i obronę ludzi z długim stażem.
2: pipi z IP: 95.49.66.* (2010-05-06 07:29)
A dlaczego "dobrze zarabiający" są zwolnieni z płacenia składki emerytalnej? Proszę o odpowiedź.
3: hdsp@khghy.pl z IP: 79.191.164.* (2010-05-06 07:53)
Są zwolnieni po przekroczeniu pewnego progu wpłat- potem składek ZUS już nie przyjmuje. To celowy zabieg, aby ustrzec się w przyszłości przed wypłatą zbyt dużych emerytur.

Więcej informacji tutaj: http://www.bankier.pl/wiadomosc/Roczny-limit-skladek-emerytalnej-i-rentowych-1884220.html

Tak więc, to żaden przywilej, bardziej ograniczenie.
4: hdsp@khghy.pl z IP: 79.191.164.* (2010-05-06 07:54)
Wiadomość została ukryta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.
5: tez obywatel z IP: 93.145.141.* (2010-05-06 08:00)
zastanawia mnie jedna sprawa dlaczego ciagle mowi sie ze inne kraje wydluzaja wiek emerytalny, ze jestesmy krajem najmlodszych emerytow. ale dlaczego nie mowi sie ze w tych krajach gdzie wydluzaja wiek emerytalny i tak nikt nie prcuje do 65 czy 67 lat poniewaz korzystaja oni z innych przywilei jak emerytura bez wzgledu na wiek po okreslonych latach pracy( zazwyczaj jest to 40 lat bez wzgledu na wiek)w Niemczech 62.5 +45 lat pracyPodwyzszajac wiek emerytalny w naszym systemie ktory nie jest jednolity dla wsystkich ktory jest bardzo niesprawiedliwy dla rocznika 1949.68 KTORY MA TYLKO JEDNA MOZLIWOSC PRZECHODZENIA NA EMERYTURE WIEK 60 LAT DLA KOBIET I 65 DLA MEZCZYZN WIELU BEDZIE MUSIALO PRACOWAC 45-50 LAT.Korzystam z emerytury bez wzgledu na wiek po 40 latach pracy w jednym z tych panstw i ta emerytura o dziwo nie nazywa sie wczesniejsza a zasluzona
6: Halina 1955 II z IP: 83.11.124.* (2010-05-06 08:33)
Popieram w 100% Halinę 1955.Ja też Halina 1955.I cały czas interesuje mnie ten problem.Bo ile mamy pracować.Mam 35 lat pracy i chcę w końcu odpocząć.To tak wiele chcę?
7: kolo z IP: 83.30.228.* (2010-05-06 08:42)
Ja się pytam: czemu nie odetną mundurówek od super wczesnych emerytur juz teraz!! Dlaczego Ci którzy pracują teraz jako tkz. mundurowi mogą nadal odejść na emeryturę po 15 latach a innym grupom to zabrano z dnia na dzień ??? To jawna niesprawiedliwość i państwo w końcu za to zapłaci via Strasburg!!!
8: Kuba z IP: 84.234.1.* (2010-05-06 08:51)
Prośba od Zakładu Utylizacji Społeczeństwa

Szanowny Panie

w związku z trwającą obecnie dramatyczną sytuacją Zakładu U... Społecz... i wysoką dziurą budżetu państwa wynikającą z poniżej omawianych przyczyn zwracamy się do Państwa o wyrażenie dobrowolnej zgody na powtórne przeliczenie Pani/a emerytury poprzez wypełnienie poniższego formularza zgody.

Zakładu U... Społeczn.. zmuszony obecnie jest szukając środków na bieżąca działalność, zaciągać kredyty bankowe.
Z naszych danych wynika, że Pański staż pracy jest stosunkowo krótki w stosunku do obecnie zatrudnionych. Równocześnie z danych tych wynika ,że zakłady pracy w których Pan był zatrudniany nie odprowadzały do Z.U.S żadnych dodatkowych składek wynikających z zatrudniania Pana/i na stanowiskach szkodliwych i niebezpiecznych., jak twierdzi Premier TUSK. Premier zapomniał ,że Naród za Was kasował zyski i za te pieniądze kiedyś stawiano fabryki od kołyski. On już nie stawia ,On je zamyka...

Prosimy Państwa o wyrozumiałość gdyż ZUS finansowany jest ze składek odprowadzanych przez samych zatrudnionych i Ich zakłady pracy.

Dlatego Zarząd ZUS szukając oszczędności przy braku środków na bieżącą działalność prosi Pana o wypełnienie załączonego formularza zgody na ponowne przeliczenie Pana/i emerytury „w celu pomniejszenia przelicznika emerytalnego” i odesłanie go na podany adres zwrotny.

Tylko w ten sposób Zakład U...Społecz...będzie w stanie zapewnić Wam dostarczanie systematycznie Wasze emerytury jeszcze przez kolejne 12 miesięcy gdyż później z powodu totalnego braku zaufania społeczeństwa do systemu wszyscy będą unikać płacenia jakichkolwiek składek na ZUS .

Formularz zgody.

Wyrażam zgodę na ponowne przeliczenie wysokości mojej emerytury ze względu na trudną sytuacje Zakład U...Społeczny... spowodowaną stosunkowo krótkim moim stażem pracy oraz faktem ,że zakłady pracy w których pracowałem nie odprowadzały za mnie żadnych dodatkowych składek z tytułu zatrudniania mnie w niebezpiecznych warunkach pracy.

Data: …... Czytelny podpis:
9: konkret z IP: 83.30.69.* (2010-05-06 09:15)
do 8 Kuba- nie prowokuj. Niech ZUS odda te pieniądze, które zgromadziły osoby co nie dożyły emerytury. To jest skandal. Twój wniosek może dotyczyć tylko prośby o pavulon.
10: Wielka niemoc. z IP: 84.29.120.* (2010-05-06 09:20)
A ja podam najprawdziwszy przyklad jaki mial miejsce w Polsce.Pewien czlowiek na poczatku lat dziewiecdziesiatych wyjechal na stale do USA z cala rodzina.Tam sie osiedlil,kupil dom,pracowal,mial amerykanskie obywatelstwo.Z Polska laczyly go tylko marne skladki do KRUS,bo posiadal troche gruntu w Polsce (nawiasem mowiac uzytkowane przez innych ludzi). Wyjezdzajac nie zlikwidowal w Polsce ubezpieczenia w KRUS,bo i po co.W Ameryce ubezpieczenia zdrowotne sa drogie,wiec nie byl tam ubezpieczony (chociaz tam pracowal i zona tez).Tak wiec,gdy powaznie zachorowal,to na operacje i leczenie przylecial nie tak dawno do Polski.W Polsce w ramach KRUS mial wszystko za darmo,powazna operacje w nowoczesnym szpitalu,drogie leki,pozniej dluga rehabilitacje.Takich przypadkow osob,ktorzy w Polsce posiadaja troche ziemi,zeby mozna miec ubezpieczenie w KRUS i emeryture,jest duzo wiecej, i nawet w Polsce nie musza mieszkac,tylko byc tam zameldowanym.Przyjezdzaja na zachod,tutaj pracuja a w razie choroby i po emeryture zglaszaja sie do Polski.Dawno temu zapytalem faceta,ktory mowil,ze na zachodzie pracuje juz wiele lat(zone i dzieci ma w Polsce),jak Pan bedzie zyl na stare lata bez emerytury,jezeli pracuje pan tutaj i nie placi na emerytyre, i co bedzie jak dotknie go lub jego rodzine choroba.Odpowiedzial,kupilem ponad hektar ziemi w Polsce,place grosze
i mam wraz z rodzina ubezpieczenie w KRUS a na starosc,jak wroce, emeryture.Zaden zachodni,bogaty kraj takiej polityki nie prowadzi,nawet Ameryka.Tylko Polske stac na wielkie rozdawnictwo.Wcale tych ludzi nie potepiam,bo to nie oni postepuja nieetycznie i nieuczciwie,tylko wladze Panstwa Polskiego.Ci ludzie nie lamia prawa,biora tylko to,co im zgodnie z tym prawem sie daje.To na polskich rzadzacych spoczywa obowiazek jednakowego,uczciwego traktowanie wszystkich obywateli.Takie postepowanie wladz jest destruktywne i demoralizujace.