Odpowiada Aleksander Tynelski, naczelnik wydziału

1 stycznia 1994 r. ustawodawca przekazał gminom zadanie zakładania i prowadzenia m.in. publicznych przedszkoli i określił jednocześnie charakter przekazanych przez państwo zadań jako obowiązkowe zadania własne gmin. Równocześnie, zgodnie z zapisami ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie, do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie edukacji publicznej, a taką potrzebą jest m.in. organizacja wychowania przedszkolnego dla dzieci w wieku 3–6 lat. W powyższym zakresie gmina musi zapewnić miejsca realizacji wychowania przedszkolnego wszystkim dzieciom 5- i 6-letnim. Za sieć prowadzonych przez nią publicznych przedszkoli oraz oddziałów przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych odpowiada rada gminy. Sposób realizacji ustawowych obowiązków w tym zakresie powinien zależeć od wielu czynników, m.in. potrzeb grup społecznych, możliwości finansowych gminy, ogólnego bilansu miejsc w przedszkolach oraz planowanego ustawowego obniżenia wieku szkolnego.

Edukacja sześciolatków w wychowaniu przedszkolnym, tak jak prowadzenie przedszkoli, jest finansowana z budżetu samorządu, jako zadanie własne gminy. Po ustawowym obniżeniu wieku obowiązku szkolnego dzieci, edukacja sześciolatków w szkole podstawowej będzie finansowana z subwencji oświatowej. Dzięki takiemu rozwiązaniu gminy, jako organy prowadzące, uzyskają wolne środki, które będą mogły wykorzystać na tworzenie nowych miejsc wychowania przedszkolnego dla dzieci w wieku 3–5 lat.

W związku z trwającym wyżem demograficznym bardzo często brakuje miejsc w gminnych przedszkolach. Co mogą zrobić władze jednostki samorządu, aby ograniczyć ten problem?

Od 1 września 2009 r. obowiązuje nowe rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 27 maja 2009 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz.U. nr 83, poz. 693), które było poprzedzone rozporządzeniem ministra edukacji narodowej z 10 stycznia 2008 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania oraz jego nowelizacją z 13 czerwca 2008 r. Powyższe akty wykonawcze pozwoliły na tworzenie innych (niż przedszkola i oddziały przedszkolne w szkołach) form wychowania przedszkolnego, a tym samym na upowszechnianie dostępu do edukacji przedszkolnej, jak również wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci w wieku 3–5 lat z różnych środowisk.

Zakładanie i prowadzenie innych form wychowania przedszkolnego zarówno przez gminy, jak i osoby prawne i fizyczne, jest rozszerzeniem katalogu miejsc realizacji wychowania przedszkolnego. Tworzenie punktów przedszkolnych lub zespołów wychowania przedszkolnego jest korzystne dla gmin ze względu na niższe koszty ponoszone na dziecko uczęszczające na zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego niż koszty utrzymania dziecka w przedszkolu. Nie oznacza to jednak, że tradycyjne przedszkola mają być zastąpione przez inne formy wychowania przedszkolnego, ponieważ tylko w przypadkach uzasadnionych warunkami demograficznymi i geograficznymi rada gminy może uzupełnić sieć publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych o inne formy wychowania przedszkolnego.

Na 1 września 2009 r. – w porównaniu z ubiegłym rokiem szkolnym 2008/2009 – wzrosła prawie dwukrotnie liczba utworzonych publicznych i niepublicznych punktów przedszkolnych oraz zespołów wychowania przedszkolnego (z 636 do 1 159). Największy przyrost można odnotować w przypadku punktów przedszkolnych. Ich liczba wzrosła z 497 do 1 006. Najwięcej powyższych form wychowania przedszkolnego powstało w woj. podkarpackim – 155, dolnośląskim – 133, lubelskim – 121, mazowieckim – 104 oraz zachodniopomorskim – 100.