Pracownikom i urzędnikom służby cywilnej (SC) za pracę w godzinach nadliczbowych nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie lub zwiększony wymiar czasu wolnego. Ci pierwsi mogą liczyć jedynie na czas wolny w tym samym wymiarze. Z kolei urzędnikom mianowanym czas wolny za pracę po godzinach przysługuje wyłącznie, jeśli pracują nocą. Takie rozwiązanie jest niezgodne z Europejską Kartą Społeczną (EKS). Zastrzeżenie budzi też nierówne traktowanie pracowników i urzędników SC.

Rada Europy i jej eksperci sygnalizowali już w 2000 roku, że te przepisy są niezgodne z EKS. Mimo to w nowej ustawie o służbie cywilnej, która w marcu weszła w życie, nie znalazły się przepisy, które by to zmieniły. Jak ustaliliśmy, dopiero teraz rząd zajmie się tą sprawą. Wstępne założenia projektu ustawy, nad którymi pracuje, przewidują m.in. przyznanie rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych w postaci czasu wolnego w zwiększonym wymiarze. Zatrudnieni w urzędach nie zyskają jednak za dodatkową pracę wyższego wynagrodzenia.

– Dla pracowników i urzędników rekompensata w postaci zwiększonego wymiaru czasu wolnego będzie taka sama – zapewnia Sławomir Brodziński, szef Służby Cywilnej.

Dodaje, że rząd nie przewiduje ekwiwalentu pieniężnego za dodatkową pracę, bo nie ma na to pieniędzy.

Niezgodne z Kartą

Osoby zatrudnione m.in. w ministerstwach, urzędach wojewódzkich lub skarbowych powinny pracować po osiem godzin dziennie i średnio 40 godzin tygodniowo w ośmiotygodniowym okresie rozliczeniowym. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest przedłużenie ich czasu pracy do 12 godzin na dobę. Przełożony może więc zlecić pracownikowi wykonywanie pracy w godzinach nadliczbowych. Może się ona odbywać również w porze nocnej lub w niedziele i święta. Pracownik SC za pracę w godzinach nadliczbowych otrzymuje czas wolny w tym samym wymiarze. Jeśli więc pracuje godzinę dłużej, odbiera tę godzinę w innym terminie. Z kolei urzędnik mianowany może odebrać przepracowany dodatkowo czas, ale wyłącznie, gdy pracował w porze nocnej. Jeśli pracuje w niedziele lub święta, bez względu na czas trwania pracy, otrzymuje dzień wolny.

– Wszyscy pracownicy, bez względu na status, powinni otrzymywać jakąś formę rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych – mówi radca prawny Bartłomiej Latos.

Jego zdaniem może to być zwiększony wymiar czasu wolnego lub dodatkowe wynagrodzenie.

Brak rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych SC został zakwestionowany przez Radę Europy, która wskazała na niezgodność tych przepisów z EKS.

– Komitet Niezależnych Ekspertów, tj. organ powołany do kontroli wykonywania przez państwa EKS, działający przy Radzie Europy, wskazał, że za przepracowane godziny nadliczbowe powinna przysługiwać pracownikom rekompensata. Może być ona w postaci zwiększonego wynagrodzenia lub czasu wolnego w wymiarze zwiększonym w stosunku do przepracowanego – mówi Joanna Maciejewska z Departamentu Analiz Ekonomicznych i Prognoz Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

Tłumaczy, że według Komitetu czas wolny lub wynagrodzenie powinno być zwiększone co najmniej o 20 proc. Dlatego jeśli pracownik przepracuje godzinę, to powinien otrzymać 1 godz. i 12 min czasu wolnego lub odpowiednio zwiększone wynagrodzenie.