Nauczyciele mający 30-letni staż pracy, w tym 20 lat pracy na co najmniej połowę obowiązkowego wymiaru zajęć, będą mogli wcześniej kończyć aktywność zawodową. Z takiego przywileju skorzystają zarówno nauczyciele szkół publicznych, jak i niepublicznych. Zgodnie z poprawką Senatu przyjętą przez Sejm prawo do świadczeń kompensacyjnych będą też mieć nauczyciele oraz wychowawcy z przedszkoli publicznych i niepublicznych. Rozszerzenie uprawnionych także o pedagogów zatrudnionych w przedszkolach niepublicznych to wynik wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2009 r. Sędziowie TK uznali, że uprawnienia nauczycieli do prawa do wcześniejszej emerytury wynikają z charakteru wykonywanej pracy, a nie formy własności placówki.

Prawo do świadczeń kompensacyjnych będzie przysługiwać nauczycielom do końca 2032 roku. Przez pierwsze sześć lat (do 2014) prawo do nich będą mieć nauczyciele bez względu na płeć, którzy ukończą 55 lat. W kolejnych latach wiek uprawniający do przechodzenia będzie zależał od płci nauczyciela. Do 2024 roku kobiety będą mogły wcześniej kończyć aktywność zawodową po ukończeniu 55 lat. W przypadku mężczyzn wiek uprawniający do skorzystania ze świadczenia kompensacyjnego będzie wydłużany od 2015 o rok co dwa lata. Później (tj. od 2025 r.) będzie też rósł (co roku o rok) wiek kobiet. Ostatni nauczyciele będą mogli przejść na wcześniejsze emerytury w 2032 roku.

Świadczenia kompensacyjne będą przyznawane na wniosek zainteresowanego. Nauczyciele, oprócz spełnienia warunków stażowych i wiekowych, będą też musieli rozwiązać stosunek pracy. Świadczenia będą finansowane z budżetu do czasu osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego. Osoby takie otrzymają świadczenie w wysokości 100 proc. emerytury pomostowej.

– Nie będą one wysokie i dlatego nie spodziewam się, aby nauczyciele masowo z nich korzystali – uważa Sławomir Broniarz, prezes Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Nauczyciele pobierający świadczenia będą mogli dodatkowo pracować lub założyć własną działalność gospodarczą. Jednak jeśli zdecydują się ponownie zatrudnić w szkole czy przedszkolu, stracą do niego prawo.