Polski rynek usług prawniczych jest dosyć stabilny, mimo że spadło tempo, w jakim wkraczały na niego znane zagraniczne kancelarie. Jeszcze kilka lat temu co roku działalność w naszym kraju otwierało ich nawet kilkanaście. Obecnie, zarówno polskie, jak i zagraniczne kancelarie, wciąż nie mogą narzekać na brak pracy. Zdaniem prawników dobra sytuacja ekonomiczna kraju przekłada się na rynek usług prawniczych. W ostatnich dwóch latach przychody dużych kancelarii rosły średnio od 30 do 50 proc.

Mniejsze kancelarie

Na brak zajęcia nie mogą też narzekać prawnicy pracujący w mniejszych firmach. Wiele ofert pracy kierowanych jest do prawników, którzy zdobyli już doświadczenie w pracy w kancelarii i znają języki obce. Mając tak szerokie możliwości wyboru, są w stanie wynegocjować bardzo dobre warunki pracy.

W mniejszej lub średniej kancelarii możliwości rozwoju zawodowego są ograniczone. W takich firmach struktura organizacyjna jest płaska, mniejsze są więc możliwości awansu i rozwoju zawodowego. Dlatego prawnicy często zmieniają pracę. Najczęściej decydują się na to osoby kończące aplikacje: adwokacką lub radcowską albo które uzyskały tytuł zawodowy radcy prawnego lub adwokata. Takie osoby bardzo intensywnie rozglądają się za nowymi możliwościami, ponieważ pozostając w dotychczasowej kancelarii, mimo wyższych kwalifikacji - nie mogą zmienić swojej pozycji z powodu płaskiej struktury albo jest to trudne do osiągnięcia.

Zaczynając karierę zawodową w mniejszej kancelarii, z kapitałem polskim, otrzymają na początek około 2,5 tys. zł brutto miesięcznie. Szefowie takich kancelarii jednak często podnoszą to wynagrodzenie wraz z osiąganymi przez młodego prawnika dobrymi efektami pracy oraz nabywanymi przez niego kwalifikacjami (np. ukończenie kierunkowych studiów podyplomowych czy ukończenie wyższego poziomu kursu językowego).

Na wyższe wynagrodzenie absolwenci prawa mogą liczyć w dużych kancelariach o zagranicznym rodowodzie. Tam na początek pracodawcy płacą średnio 6 tys. zł brutto miesięcznie.

Godziwa płaca

Sędziowie są jedyną grupą zawodową, co do której zasady wynagradzania określone zostały w konstytucji. Ustawa zasadnicza stanowi, że sędziowie powinni mieć takie warunki pracy i wynagrodzenia, które odpowiadają godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków, traktując te warunki jako gwarancje niezawisłości. Szczegółowe zasady wynagradzania sędziów zawierają przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.

- Ignorowanie przepisu ustawy zasadniczej mówiącego o gwarancjach płacowych sędziów byłoby obejściem konstytucji - uważa konstytucjonalista dr Ryszard Piotrowski.

Wysokie wymagania zawodowe i etyczne, jakie społeczeństwo stawia sędziom, powinny łączyć się z obowiązkiem zapewnienia sędziom odpowiedniego statusu materialnego. Spełnienie tego warunku jest niezbędne, jeśli zawód sędziego ma być ukoronowaniem zawodów prawniczych. Zdaniem ekspertów, wiedza i doświadczenie sędziów mają największy wpływ na jakość pracy wymiaru sprawiedliwości. Godziwe wynagrodzenie może też zapobiegać temu, że doświadczeni sędziowie odchodzą do innych zawodów prawniczych.

- Sędzią się jest, a nie bywa. Jest to nie tylko zawód, ale pewna rola społeczna. Aby sędzia mógł spokojnie orzekać o losie innych ludzi, musi mieć komfort psychiczny - uważa Marek Antoni Nowicki, prezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Tymczasem sędziowie nie mogą liczyć na wynagrodzenie porównywalne z płacą radcy prawnego czy adwokata w renomowanej kancelarii. Średnie zarobki sędziego sądu rejonowego po trzech latach aplikacji sądowej i czterech latach pracy na stanowisku asesora wynoszą około 4 tys. zł. Na wynagrodzenie dwukrotnie wyższe może liczyć sędzia sądu okręgowego z ponaddwudziestoletnim doświadczeniem.

WYNAGRODZENIE SĘDZIÓW I PROKURATORÓW

Kwota bazowa (1493,42 zł) x wielokrotność kwoty bazowej = wynagrodzenie sędziów i prokuratorów

• Aplikant sądowy - w pierwszym roku pracy 1344,07 zł (1493,42 zł x 0,9)

- w drugim roku pracy 1493,42 zł (1493,42 zł x 1)

• Asesor sądowy - 3733,55 zł (1493,42 zł x 2,5)

• Sędzia sądu rejonowego i prokurator prokuratury rejonowej - 4928,29 zł (1493,42 zł x 3,3)

• Sędzia sądu okręgowego - 5824,34 zł (1493,42 zł x 3,9)

• Sędzia sądu apelacyjnego - 6869,73 (1493,42 zł x 4,6)