statystyki

Pracujący w szkodliwych warunkach

autor: Bartosz Marczuk02.06.2008, 12:00; Aktualizacja: 02.06.2008, 16:06
  • Wyślij
  • Drukuj

Osoby urodzone po 1948 roku wniosek o wcześniejszą emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub charakterze mogą złożyć po 2008 roku, ale przed ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego. Jeśli dotrzymają tego terminu, emerytura zostanie obliczona na starych zasadach.





Uprawnieni do wcześniejszej emerytury

Nie każda praca w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych uprawnia do otrzymania wcześniejszej emerytury. Przepisy ściśle określają katalog takich prac.
Za pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach uważa się pracownika zatrudnionego przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.  Z kolei za pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze dla celów ustalenia uprawnień do emerytury w wieku niższym niż powszechnie obowiązujący uważa się: 

- pracowników organów kontroli państwowej,
- pracowników organów administracji celnej,
- pracowników wykonujących działalność twórczą lub artystyczną,
- dziennikarzy zatrudnionych w redakcjach dzienników, czasopism, w radiu, telewizji, organach prasowych, informacyjnych, publicystycznych albo fotograficznych, objętych układem zbiorowym pracy dziennikarzy,
- nauczycieli, wychowawców lub innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę nauczycielską wymienioną w art. 1 ustawy Karta Nauczyciela,
- żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Celnej, Służby Więziennej i Państwowej Straży Pożarnej,
- pracowników jednostek ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a – 5 i 8 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, m.in. gminnej zawodowej straży pożarnej, powiatowej (miejskiej) zawodowej straży pożarnej, terenowej służby ratowniczej. 

Wykaz prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do skorzystania z emerytury w niższym wieku emerytalnym, zawiera rozporządzenie w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (wykazy A i B na stronach 19–20 i 28–31). W przeszłości właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z ministrem pracy, płacy i spraw socjalnych ustalili w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazach A i B. Wykazy te mają zastosowanie także w jednostkach organizacyjnych: 

- które powstały w drodze przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w inne przedsiębiorstwo, w przedsiębiorstwa, w spółkę lub w spółki,
- które zostały przekazane organom samorządu terytorialnego,
- dla których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejęli wojewodowie lub inne organy państwowe. 

Ważne! Począwszy od 24 czerwca 2004 r., tj. od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2004 r. (sygn. P 17/03, Dz.U. nr 144, poz. 1530), z prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach mogą skorzystać pracownicy zatrudnieni u prywatnych pracodawców. W projekcie ustawy o emeryturach pomostowych (z 13 maja 2008 r.) zaproponowano nowelizację art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej, realizującą wyrok TK

Prawo do emerytury przysługuje żołnierzom i funkcjonariuszom na warunkach określonych w rozporządzeniu w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jednakże tylko wówczas, gdy ustawa emerytalna będzie mogła mieć zastosowanie do byłego żołnierza zawodowego lub funkcjonariusza. Tym grupom zawodowym ustawodawca zagwarantował zrównanie dla celów uprawnień emerytalnych służby z pracą w szczególnym charakterze. Prawo do emerytury na warunkach określonych w ww. rozporządzeniu nie przysługuje, jeśli żołnierz zawodowy lub funkcjonariusz pozostałych służb mundurowych ma ustalone prawo do emerytury wojskowej lub policyjnej.  

PRZYKŁAD: DOKUMENTOWANIE ZATRUDNIENIA 

Tadeusz R. w grudniu 2008 r. ukończy 60 lat. Ma 25-letni okres składkowy i nieskładkowy. W latach 1977–2000 wykonywał prace przy wypieku pieczywa w pełnym wymiarze czasu pracy. Posiada świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione przez spółkę. Spółka powstała z przekształconego przedsiębiorstwa, jest więc następcą prawnym. W świadectwie wskazano, iż Tadeusz R. był zatrudniony od 1 lutego 1976  r. do 31 grudnia 2001 r., w tym w okresie od 1 listopada 1977 r. do 31 marca 2000 r. wykonywał prace wymienione w dziale X pod poz. 11 załącznika A do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach wskazano też, pod którą pozycją zarządzenia resortowego znajduje się stanowisko, na którym był zatrudniony. W świadectwie wskazano, iż Tadeusz R. wykonywał prace w pełnym wymiarze czasu pracy. Na podstawie tak wystawionego dokumentu, po sprawdzeniu, że wykonywana praca jest istotnie wymieniona we wskazanym rozporządzeniu i zarządzeniu resortowym, ZUS przyjmie, że Tadeusz R. wykonywał pracę w szczególnych warunkach przez  ponad 15 lat, co uprawnia go do uzyskania emerytury w wieku niższym niż powszechnie obowiązujący wiek emerytalny wynoszący dla mężczyzn 65 lat.

Podstawa prawna
- Art. 32, art. 46 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.).
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.). 

Okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze 

Z prawa do wcześniejszej emerytury może skorzystać tylko osoba, która prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. 

Emerytura z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje tylko wtedy, gdy była ona wykonywana w ramach stosunku pracy lub stosunku służby. Ponadto musi być ona wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zatem pracownik, który wykonywał pracę wymienioną w wykazach A albo B rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, czy też w szczególnych warunkach, ale w połowie wymiaru czasu pracy, lub też w pełnym wymiarze czasu pracy, lecz sporadycznie, np. przez kilka dni w miesiącu, jak również w sytuacji, gdy w ciągu jednej dniówki roboczej oprócz wykonywania pracy w warunkach szkodliwych wykonywał jeszcze inną pracę, nie będzie mógł skorzystać z przyznania emerytury na warunkach określonych w rozporządzeniu. 

Ustalając okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenie na wypadek choroby lub macierzyństwa, a więc okresów: 

- niezdolności do pracy,
- usprawiedliwionej nieobecności w pracy, za które w okresie od 15 listopada 1991 r. do 24 lipca 1992 r. wypłacono nauczycielowi wynagrodzenie za czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy z powodu choroby, a w odniesieniu do wynagrodzenia wypłaconego w czasie urlopu macierzyńskiego za okres od 15 listopada 1991 r. do 31 lipca 1992 r.,
- urlopu dla poratowania zdrowia,
- urlopu szkoleniowego,
- przebywania nauczycieli na urlopie na dalsze kształcenie się,
- pozostawania nauczycieli w stanie nieczynnym,
a także okresy
- za które pracownik otrzymał po 14 listopada 1991 r. zasiłki: chorobowy, macierzyński, opiekuńczy lub świadczenie rehabilitacyjne.

Ważne! Przy ustalaniu prawa do wcześniejszej emerytury nie jest wymagane, aby praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze była wykonywana nieprzerwanie. Okresy tej pracy podlegają zliczeniu w całym okresie zatrudnienia

Nie przyjmuje się także do okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze okresów urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego czy też okresów służby wojskowej niezależnie od tego, w jakim okresie zostały przebyte. Natomiast okres urlopu wypoczynkowego przy ustalaniu prawa do emerytury traktuje się na równi z okresami wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

PRZYKŁAD: PRACA W PEŁNYM WYMIARZE

Jarosław J. jest od sześciu lat zatrudniony w wymiarze 3/4 etatu w spółce powstałej w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego. Wykonuje prace przy garbowaniu i wykańczaniu skór. Prace te są wymienione w wykazie A w dziale VII pod poz. 11 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Okres tej pracy – wykonywanej w wymiarze niższym niż pełny wymiar czasu pracy obowiązujący na danym stanowisku – nie może być uznany za pracę umożliwiającą przyznanie emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Podstawa prawna
- Par. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.). 

Prawa osób wykonujących prace z wykazu A

Osoby, które do końca 2008 roku spełnią warunki wymagane do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, wniosek o nią mogą złożyć po tej dacie, ale przed ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego. 

Ubezpieczeni urodzeni przed 1 stycznia 1949 r., będący pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach na stanowisku wymienionym w wykazie A załącznika do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (patrz strony 28–31), mogą przejść na emeryturę, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki: 

- kobieta osiągnęła wiek emerytalny wynoszący 55 lat, a mężczyzna 60 lat,
- posiadają łącznie okresy składkowe i nieskładkowe w wymiarze 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. 

Od pracowników wykonujących prace wymienione w wykazie A nie wymaga się, by niższy wiek emerytalny został osiągnięty w czasie zatrudnienia lub w ciągu pięciu lat od jego ustania albo w czasie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Istotne jest to, by praca wymieniona w konkretnym dziale wykazu A była wykonywana na podstawie stosunku pracy. Nie musi być ostatnim tytułem ubezpieczenia

Do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach wymienionych w wykazie A zalicza się także: 

- okresy pracy górniczej,
- okresy zatrudnienia na kolei,
- okresy pracy w szczególnych warunkach wymienione w dziale I wykazu B (prace na statkach żeglugi powietrznej),
- okresy pracy w szczególnych warunkach wymienione w dziale II wykazu B (prace w portach morskich),
- okresy pracy w szczególnych warunkach wymienione w dziale III wykazu B (prace gorące w hutach żelaza i stali oraz hutach metali nieżelaznych),
- okresy pracy w szczególnych warunkach wymienione w dziale IV wykazu B (prace różne),
- okresy służby żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy pożarnictwa oraz innych służb mundurowych. 

Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. mają prawo do emerytury w obniżonym wieku, jeśli spełnią łącznie następujące warunki: 

- nie przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyły wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa, a ponadto
- warunki do uzyskania emerytury określone w rozporządzeniu w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze spełnią nie później niż do 31 grudnia 2008 r. 

Z powyższego wynika, że takie warunki, jak: wiek, staż emerytalny ogólny i szczególny, muszą być spełnione do 31 grudnia 2008 r. Zatem mężczyzna urodzony po 31 grudnia 1948 r. nie nabędzie prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach z wykazu A, gdyż nie ukończy do końca 2008 roku 60 lat. Prawo do emerytury mogą natomiast nabyć kobiety urodzone w latach 1949–1953. 

PRZYKŁAD: NIEWAŻNY OSTATNI TYTUŁ UBEZPIECZENIA

Mariusz L. w lipcu 2008 r. ukończy 60 lat. Od trzech lat nie pracuje, utrzymując się tylko z prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego. Płaci składkę na ubezpieczenie społeczne rolników. Posiada niemal 30-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym przez prawie 20 lat wykonywał prace wymienione w wykazie A rozporządzenia w dziale IV pod poz. 10 (w chemii – produkcja soli i solanki). Mariusz L. po ukończeniu 60 lat spełni warunki do przyznania emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Nie ma przy tym znaczenia, że ostatnim tytułem ubezpieczenia Mariusza L. będzie prowadzona działalność rolnicza.

PRZYKŁAD: SPEŁNIENIE WARUNKÓW W 2008 ROKU, A ZŁOŻENIE WNIOSKU W 2010 ROKU 

Katarzyna W. pracuje w służbie zdrowia na oddziale intensywnej opieki medycznej. Praca ta jest wymieniona w dziale XII pod poz. 1 wykazu A załącznika do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Katarzyna W. urodziła się 1 stycznia 1953 r. Nie jest członkiem ofe. Ma zamiar przejść na emeryturę w 2010 roku. Już dziś ma prawie 28-letni okres składkowy i nieskładkowy. Pracę w szczególnych warunkach wykonuje od 18 lat. ZUS przyzna jej emeryturę po złożeniu wniosku w 2010 roku, ponieważ do 31 grudnia 2008 r. Katarzyna W. spełni warunek stażu ogólnego (co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych), w tym co najmniej 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Wniosek o emeryturę złoży w 2010 roku, a więc przed ukończeniem 60 lat życia.

PRZYKŁAD: STAŻ PRACY W SZCZEGÓLNYCH WARUNKACH DO KOŃCA 2008 ROKU

Jadwiga B. urodziła się 15 października 1952 r. Na 1 stycznia 2008 r. ma 24 lata okresów składkowych i nieskładkowych. Pracowała przez 14 lat i 2 miesiące, wykonując prace wymienione w wykazie A dział XIV poz. 8 rozporządzenia (prace pralniczo-farbiarskie w pralniach chemicznych) i pracuje nadal. Nie przystąpiła do OFE. Jeżeli Jadwiga B. dopracuje do końca 2008 roku brakujący okres pracy w szczególnych warunkach, to spełni warunki do przyznania emerytury na warunkach określonych w rozporządzeniu w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Już dzisiaj bowiem spełnia warunek wieku i stażu ogólnego. Brakuje jej natomiast 10 miesięcy pracy w szczególnych warunkach. Trzeba pamiętać, że każdy dzień zwolnienia lekarskiego pomniejsza szansę Jadwigi B. na dopracowanie brakującego okresu.

Wniosek o emeryturę z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach można złożyć po 31 grudnia 2008 r., jednakże przed ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego. Tak więc kobieta, która ukończyła 60 lat, albo mężczyzna, który ukończył 65 lat, nie nabędą prawa do emerytury w wieku niższym z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach pomimo udokumentowania wymaganego stażu ogólnego i tzw. szczególnego, ale nic nie przeszkodzi w przyznaniu im emerytury powszechnej. Ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 r. emerytura zostanie przyznana na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej i obliczona na tzw. starych zasadach. Natomiast kobieta urodzona w 1949 roku, w celu uzyskania emerytury wcześniejszej z tytułu wykonywania pracy wymienionej w wykazie A załącznika do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, musi wniosek o emeryturę złożyć w 2009 roku, przed osiągnięciem 60 lat życia. W sytuacji gdy wniosek o emeryturę zostanie złożony po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego, pomimo spełnienia warunków do 31 grudnia 2008 r. ZUS przyzna emeryturę na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej i obliczy jej wysokość według nowych zasad. 

Kobiety urodzone w latach 1950–1953, które spełnią warunki do przyznania emerytury nie później niż do 31 grudnia 2008 r. i nie są członkami ofe albo złożą wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na konto budżetu państwa, mogą złożyć wniosek o emeryturę również w latach 2010, 2011, 2012 czy 2013. Pamiętać jednak muszą, że w celu ustalenia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach (na podstawie art. 46 w zw. z art. 32 ustawy emerytalnej) i obliczenia wysokości na tzw. starych zasadach wniosek muszą złożyć przed ukończeniem 60 lat życia.
Osoby, które do końca 2008 roku nie spełnią warunku dotyczącego obniżonego wieku emerytalnego, powinny pamiętać o regulacji wynikającej z art. 184 ustawy emerytalnej.

PRZYKŁAD: EMERYTURA W 2014 ROKU

Waldemar T. urodził się 18 maja 1954 r. Nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Na 1 stycznia 1999 r. posiadał 27 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 15-letni okres wykonywania pracy wymienionej w dziale VIII pod poz. 3 wykazu A. Z dniem ukończenia 60 lat Waldemar T. spełni warunki do przyznania emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej, z tym że jeżeli będzie pozostawał w ubezpieczeniu pracowniczym, do przyznania emerytury konieczne będzie rozwiązanie stosunku pracy.

Podstawa prawna
- Art. 32, art. 46 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.).
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.). 

Prawa osób wykonujących prace z wykazu B

Na emeryturę z tytułu pracy wymienionej w wykazie B mogą przejść zarówno kobiety, jak i mężczyźni urodzeni po 1948 roku, jeżeli warunki dotyczące wieku i stażu emerytalnego spełnią do końca 2008 roku. Wniosek o taką emeryturę może być również złożony po 2008 roku. 

Prace z wykazu B oraz warunki, jakie osoby wykonujące takie prace muszą spełnić, aby otrzymać wcześniejszą emeryturę, wymieniamy w tabeli na stronie 19. Odmiennie niż w przypadku pracowników wykonujących prace wymienione w wykazie A, jednym z warunków przyznania wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania prac wymienionych w dziale I, II i III wykazu B jest ukończenie wieku emerytalnego w określonym czasie. 

Kobieta urodzona w 1948 roku lub wcześniej, która spełniała warunki do przyznania emerytury z tytułu wykonywania pracy wymienionej w wykazie B, a która nie złożyła wniosku o nią przed ukończeniem 60 lat życia, albo mężczyzna urodzony w 1943 roku, który spełniał warunki do emerytury wcześniejszej, ale również nie złożył wniosku o jej przyznanie przed ukończeniem 65 lat, będą mieli przyznaną emeryturę – na uprzednio złożony wniosek, ale na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej i obliczoną według starych zasad. Natomiast mężczyzna urodzony w 1948 roku może złożyć wniosek o przyznanie emerytury z tytułu wykonywania prac w szczególnych warunkach, gdyż w 2009 roku nie ukończy jeszcze powszechnego wieku emerytalnego. Jednak warunkiem przyznania tej emerytury, oprócz spełnienia warunku wieku i stażu ogólnego, w tym stażu szczególnego, jest również osiągnięcie wieku w czasie wykonywania prac wymienionych w dziale I, II czy III wykazu B lub w czasie zatrudnienia, do którego został skierowany, po zwolnieniu z pracy na statkach żeglugi powietrznej (dla działu I) czy też w czasie zatrudnienia, do którego został skierowany, stosownie do zaleceń lekarza (wykaz II i III). 

Należy zauważyć, że jeżeli pracownik wykonujący prace wymienione w dziale I, II albo III wykazu B osiągnął wiek w innym czasie niż w określonym w tabeli, może przejść na emeryturę w wieku o pięć lat niższym niż powszechnie obowiązujący wiek emerytalny, o ile oczywiście spełni pozostałe wymagane warunki. Wykonywanie prac wymienionych w wykazie B uprawnia bowiem do przejścia na emeryturę na zasadach określonych dla pracowników wykonujących prace zaliczane do wykazu A. 

Osoby, które do końca 2008 roku nie spełnią warunku dotyczącego obniżonego wieku emerytalnego, powinny pamiętać o regulacji wynikającej z art. 184 ustawy emerytalnej.

PRZYKŁAD: EMERYTURA DLA URODZONEGO W 1952 ROKU

Janusz K. urodził się w kwietniu 1952 r. Przystąpił do OFE. Przez 12 lat wykonywał prace bezpośrednio przy produkcji ołowiu. Na potwierdzenie wykonywania tej pracy ma świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach (praca wymieniona w dziale IV wykazu B pod poz. 2 ). Ponadto posiada ponad 30-letni okres składkowy lub nieskładkowy. Obecnie pracuje na podstawie stosunku pracy, lecz nie wykonuje pracy w szczególnych warunkach. Janusz K. już dzisiaj spełnia warunki dotyczące wieku, stażu emerytalnego i stażu szczególnego. Ma bowiem ukończone 55 lat życia, a także wymagany 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 10 lat wykonywania prac wymienionych w dziale IV wykazu B. Jeżeli Janusz K. wraz z wnioskiem o emeryturę złoży wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na konto budżetu państwa, za pośrednictwem ZUS, otrzyma emeryturę.

PRZYKŁAD: WIEK EMERYTALNY NA UMOWIE ZLECENIA

Józef K. 1 stycznia 1999 r. miał ponad 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym prawie 18-letni okres pracy w hucie żelaza przy obsłudze pieców koksowniczych (wykaz B dział III poz. 1). Nie przystąpił do OFE. Od 2006 roku pracuje na podstawie umowy zlecenia. Wymagany do przyznania emerytury, na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej, wiek emerytalny wynosi 55 lat. Z dniem ukończenia tego wieku Józef K. spełni warunki do przyznania wcześniejszej emerytury. Bez znaczenia dla jej przyznania jest ukończenie wieku emerytalnego w czasie wykonywania umowy zlecenia.

Podstawa prawna
- Art. 32, art. 46 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.).
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.). 

Uprawnienia wykonujących prace w szczególnym charakterze

Jeśli osoby urodzone po 1948 roku chcą mieć emeryturę obliczoną według starych zasad, muszą wniosek o wcześniejszą emeryturę z tytułu pracy w szczególnym charakterze złożyć przed ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego. 

Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., które nie później niż do 31 grudnia 2008 r. spełnią wymagane warunki do przyznania emerytury i nie są członkami ofe albo zgłoszą wniosek o przekazanie składek zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa, mają prawo do emerytury w wieku niższym niż powszechnie obowiązujący wiek emerytalny. Wniosek o emeryturę mogą zgłosić po 31 grudnia 2008 r., jednakże w celu przyznania emerytury wcześniejszej przed ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego. 

Zatem kobieta, która urodziła się w 1948 roku albo wcześniej i która wniosek o emeryturę zgłosi po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego (60 lat), nie otrzyma wcześniejszej emerytury, ale nabędzie prawo do emerytury na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej, obliczonej na starych zasadach. Natomiast gdy osoba urodzona po 31 grudnia 1948 r., pomimo spełnienia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury do 31 grudnia 2008 r., wniosek o emeryturę złoży po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego, to otrzyma emeryturę na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej, obliczoną na nowych zasadach. 

Osoby, które do końca 2008 roku nie spełnią warunku dotyczącego obniżonego wieku emerytalnego, powinny pamiętać o regulacji wynikającej z art. 184 ustawy emerytalnej.

PRZYKŁAD: DATA ZŁOŻENIA WNIOSKU DECYDUJE O SPOSOBIE OBLICZENIA EMERYTURY 

Anna Z. urodziła się w maju 1950 r. Od 23 lat jest treserem zwierząt drapieżnych. Z tytułu prowadzonej działalności artystycznej opłaca składki na ubezpieczenia społeczne. Nie przystąpiła do ofe. Ma zamiar przejść na emeryturę w 2010 roku. Jeżeli to uczyni przed majem 2010 roku, to wówczas ZUS przyzna jej wcześniejszą emeryturę. Jeżeli wniosek o emeryturę zgłosiłaby przykładowo w czerwcu 2010 r., to wówczas będzie miała prawo do emerytury na podstawie art. 24 ustawy, a wysokość zostanie obliczona według mieszanego sposobu, w myśl art. 183 ustawy emerytalnej, tj. 70 proc. emerytury będzie obliczone według starych zasad, a 30 proc. według nowych zasad.

PRZYKŁAD: EMERYTURA TYLKO DLA AKTORKI

Antoni T. jest aktorem. W styczniu 2008 r. złożył wniosek o emeryturę. Do wniosku dołączył dokumenty potwierdzające 30-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym ponad 24-letni okres pracy w teatrze w ramach stosunku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Antoni T. nie spełnia warunków do przyznania emerytury wcześniejszej z tytułu wykonywania pracy w szczególnym charakterze, ponieważ par. 12 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uprawnia aktora do wcześniejszego przejścia na emeryturę.

PRZYKŁAD: WIEKU EMERYTALNEGO NIE TRZEBA OSIĄGNĄĆ PODCZAS PRACY DZIENNIKARSKIEJ

Aneta P. w listopadzie 2003 r. ukończyła 55 lat życia. W dniu ukończenia 55 lat nie była zatrudniona. Posiadała udokumentowany 20-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym 12-letni okres pracy w radiu jako dziennikarz. W okresie wykonywania pracy dziennikarskiej była objęta Zakładowym Układem Zbiorowym Pracowników Polskiego Radia. Aneta P. w styczniu 2005 r. podjęła pracę jako dziennikarz i pracuje nadal. Już dzisiaj posiada ponad 15-letni okres pracy dziennikarskiej. Wniosek o emeryturę ma zamiar złożyć w czerwcu 2008 r. w trakcie wykonywania pracy dziennikarskiej. ZUS przyzna jej emeryturę. Przeszkody nie stanowi fakt, iż w dniu ukończenia 55 lat nie pozostawała w ubezpieczeniu z tytułu pracy dziennikarskiej, gdyż zgłoszenie wniosku o emeryturę nastąpiło w trakcie wykonywania pracy dziennikarskiej.

Podstawa prawna
- Art. 32, art. 46 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.).
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.).




  • Wyślij
  • Drukuj
Źródło:GP

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut.

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Komentarze: 51

  • 1: dzina z IP: 83.26.165.* (2008-06-02 21:14)

    proszę o wyjaśnienie. Mam 38-leti staż pracy,składkowy ,15 lat w warunkach szczególnych, oczywiście na starych zasadach, tj rozporządzenia Ministra Zdrowia o pracy w tychże warunkach w Ochronie zdrowia. Mam jednak pecha bo przypadkiem urodziłam się w 1954 r. Czy będę mogła ubiegać się o wcześniejszą emeryturę po 2008r. Ratunku!!!

  • 2: loli z IP: 83.26.7.* (2008-06-02 21:52)

    ^^Nie

  • 3: 58latek z IP: 77.65.166.* (2008-06-03 20:36)

    do DZINA
    na dzień dzisiejszy TAK

  • 4: przyszły emeryt z IP: 83.20.7.* (2008-06-07 14:52)

    Czytając ten artykuł dochodzę do takiego wniosku:
    wydaje mi się, że Ustawa z maja 2008r obniżająca wiek emerytalny mężczyzn do końca 2008 z 65 do 60 lat, dała moim zdaniem furtkę do ubiegania się o emeryturę mężczyznom urodzonym do 1953 r, którzy ze względu na pracę w warunkach szczególnych wiek emerytalny mają obniżony o pięć lat !!!
    Gwarantuje im to art.184 Ustawy z grudnia 1998r.
    Czyli na chwilę obecną mamy następującą sytuację:
    Ci, którzy mają mniej niż 35 lat pracy idą na emeryturę w wieku 65 lat
    Ci, którzy mają 35 i więcej lat pracy idą na emeryturę w wieku 60 lat
    No to zgodnie z przepisami i w zgodzie z Konstytucją, sytuacja powinna wyglądać następująco:
    Ci, którzy mają przepracowane 15 lat w warunkach szczególnych , lecz nie mają 35 lat pracy idą na emeryturę w wieku 60 lat
    Ci, którzy mają przepracowane 15 lat w warunkach szczególnych i 35 lub więcej lat pracy powinni iść na emeryturę w wieku 55 lat.
    W przeciwnym razie to wszystko nie będzie trzymać się kupy?
    Co o tym sądzicie?

  • 5: 50 latka1 z IP: 212.2.115.* (2008-06-10 12:40)

    w pełni zgadzam sie z wypowiedzią "przyszłego emeryta"

  • 6: danton 3 z IP: 79.175.229.* (2008-06-11 17:27)

    prosze o pomoc w wyjasnieniu mojej sprawy..a mianowicie jestem z rocznika 1949 na dzien 1 stcznia 1999 mialem przepracowane 28lat pracy [skladkowe] i w tym 15 lat pracy w szczegolnych warunkach.. czmam moznośc przejscia na wszwesniejsza emeryture po ukonczeniu 60 lat ..tj..w 2009 roku? prosze o wiarygodna informacjię...

  • 7: przyszły emeryt z IP: 83.20.28.* (2008-06-11 22:00)

    do danton 3
    Tak, na 100% będziesz mógł przejść na emeryturę pracowniczą "w obniżonym wieku" jeśli na koniec 1998r maiłeś 25 lat i 1 dzień stażu pracy (składkowe i nieskładkowe) oraz miałeś 15 lat i 1 dzień pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
    Gwarantuje Ci to ustawa z 17 grudnia 1998, a w niej art. 184.
    Tak więc spoko.Także jestem w takiej sytuacji tyle, że jestem rocznik 1952.
    Jak potrzebujesz jeszcze jakieś informacje pisz do mnie na meila, ja już mam przygotowane wszystkie papierzyska, łącznie ze świadectwami pracy w warunkach szczególnych.
    andrzej23780@onet.eu

  • 8: przyszły emeryt z IP: 83.20.40.* (2008-06-12 10:15)

    do danton 3
    Do tego jeszcze jesteś pod ochroną :)).Zakład nie ma Ci w tej chwili prawa zmienić żadnych warunków pracy.Ani Cię zwolnić, ani zmienić warunków płacy :))
    Wpisz w wyszukiwarke "Szczególna ochrona osób w wieku przedemerytalnym"
    Jest to artykuł mówiący właśnie o tym, że emerytura w obniżonym wieku jest dla nas normalną emeryturą, dlatego mamy w tej chwili cztery lata przed jej osiągnięciem ochronę.
    Pozdrawiam

  • 9: praca w szczegulnych warunkach nic nie daje. z IP: 83.9.232.* (2008-06-13 12:47)

    To jest jeden wielki bełkot o korzyściach z pracy w szczególnych warunkach lub szkodliwych. Zakłady pracy od stanowisk tzw. szkodliwych warunkach lub uciążliych odprowadzały wyższe składki. Należy nadmienić, że do 1998r. zakłady opłacały składki na ZUS od globalnej kwoty funduszu płac.
    Żadnej ulgi nie ma z tytułu pracy w warunkach szkodliwychczy uciążliwych.
    Miałam 33 lata pracy w tym 20 lat w warunkach szkodliwych, poszłam na zasiłek przedemerytalny bo brakowało mi 2 lata do 55 lat.Koleżanka siedziała w księgowości od 33 lat i też poszła na emeryturę w wieku 55 lat.

  • 10: przyszły emeryt z IP: 83.20.2.* (2008-06-13 16:00)

    Przykro mi, ale bełkoczesz Ty.Wyższe składki o 3 % dopiero planują wprowadzić od 2010r.Do tej pory tam gdzie są miejsca pracy "w warunkach szczególnych" jest większy odpis skladki socjalnej.
    Proszę, poczytaj trochę, zanim zaczniesz bełkotać i mącić ludziom w głowach !!!!

Dowiedz się więcej

Prawo na co dzień

Galerie