Kodeks pracy przewiduje możliwość przyznania pracownikowi nagrody lub wyróżnienia, jeżeli wzorowo wypełnia on swoje obowiązki lub przyczynia się do podnoszenia wydajności i jakości pracy. Nagroda ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że pracownik nie ma roszczenia o jej przyznanie.

Niezależnie od powyższego, w regulaminach wynagradzania bądź w indywidualnych umowach o pracę pracodawcy wprowadzają premie. Nie są to świadczenia uregulowane w kodeksie pracy. Premie często mają charakter gwarantowanych i ich uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia określonych kryteriów. Mogą to być parametry indywidualne, uzależnione od osiągnięcia przez pracownika określonych z góry wyników w pracy. Dodatkowym kryterium przyznania premii może być wynik finansowy spółki lub danego działu, w którym pracownik jest zatrudniony.

Należy pamiętać, iż zasady przyznawania premii powinny uwzględniać regułę równego traktowania w zatrudnieniu (art. 183a do 183c kodeksu pracy). Premia korzysta bowiem z takiej samej ochrony jak wynagrodzenie. Niekorzystne kształtowanie zasad przyznawania premii dla niektórych pracowników, jeżeli nie jest usprawiedliwione obiektywnymi okolicznościami, narusza przepisy prawa.

Obiektywne przyczyny nie są wymienione w ustawie. Moim zdaniem jest dopuszczalne i uzasadnione w pewnych przypadkach przyznawanie premii za wyniki tylko określonej grupie pracowników (np. kadrze menedżerskiej lub pracownikom sprzedaży). Na pewno dozwolone będzie także uzależnienie przyznania premii od stażu pracy u danego pracodawcy (art. 183b par. 2 pkt 4 kodeksu pracy).

Ustalone zasady premiowania mogą podlegać zmianom. Musi to jednak nastąpić z uwzględnieniem przepisów dotyczących wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 kodeksu pracy). Nie każda zmiana zasad przyznawania premii musi być wypowiadana indywidualnie. Jedynie zmiany na niekorzyść pracownika powinny zostać wprowadzone albo w trybie pisemnego porozumienia z pracownikiem, albo poprzez wypowiedzenie mu dotychczasowych warunków pracy i płacy.

Katarzyna Dulewicz

radca prawny i partner CMS Cameron McKenna