Co przysługuje pracownikowi za pracę w dniu wolnym

Pracodawca może zlecić pracę w godzinach nadliczbowych, jeżeli zajdzie konieczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia lub środowiska albo cofnięcia awarii bądź gdy zaistnieją szczególne potrzeby pracodawcy. W tych samych okolicznościach pracodawca może polecić pracownikowi pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy (art. 151³ k.p.).

Świadczeniem, które ma zrekompensować pracownikowi utratę dnia wolnego, jest prawo do innego dnia wolnego od pracy. Pracodawca zobowiązany jest go udzielić do końca okresu rozliczeniowego, w terminie uzgodnionym z pracownikiem. Należy podkreślić, że pracownikowi przysługuje cały dzień wolny bez względu na fakt, iż przepracował niższą liczbę godzin w dniu harmonogramowo wolnym od pracy niż jego normalny wymiar. Pracodawca nie może zwolnić się z tego obowiązku poprzez zapłatę pracownikowi dodatkowego wynagrodzenia.

Zdarzyć się jednak mogą sytuacje, gdy pracodawca nie będzie miał możliwości udzielenia pracownikowi dnia wolnego przed upływem okresu rozliczeniowego z powodu np. choroby pracownika trwającej do końca danego okresu rozliczeniowego czy też ze względu na fakt, że dzień wolny, w którym pracownik świadczył pracę, był ostatnim dniem w danym okresie rozliczeniowym.

Konsekwencją nieudzielenia innego dnia wolnego będzie konieczność wypłacenia pracownikowi dodatku za przekroczenie średniotygodniowej normy czasu pracy, w wysokości 100 proc. wynagrodzenia. Jeżeli jednak w dniu wolnym od pracy pracownik przepracował liczbę godzin przekraczającą jego dzienny wymiar czasu pracy, za każdą kolejną godzinę przysługuje mu dodatek za nadgodziny w wysokości 50 proc. wynagrodzenia (art. 151¹ par. 1 pkt 2 k.p.). W wyroku z 29 stycznia 2008 r. (I PK 196/07) Sąd Najwyższy stwierdził, iż praca w sobotę (to jest w dniu stanowiącym dodatkowy dzień wolny od pracy wynikający z pięciodniowego tygodnia pracy - art. 129 par. 1 k.p.), świadczona w nadgodzinach, uprawnia do dodatku w wysokości 50 proc. wynagrodzenia, bowiem dzień ten nie jest niedzielą ani świętem (niebędącym dla pracownika dniem pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy), nie jest też on dniem wolnym udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto będące dla pracownika dniem pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.