Raport GP: jakie prawa ma zwalniany pracownik

Szkolenie za środki z Funduszu Pracy

Korzyścią dla bezrobotnego jest możliwość przekwalifikowania. Może brać udział w szkoleniach. W tym czasie otrzymuje miesięcznie 662 zł stypendium szkoleniowego, pod warunkiem że liczba godzin szkolenia wynosi nie mniej niż 150 godzin miesięcznie.

Bezrobotny może ubiegać się o ok. 9 tys. zł na studia podyplomowe (dofinansowanie nie może jednak przekraczać 300 proc. przeciętnego wynagrodzenia). Może zostać skierowany przez urząd pracy do przygotowania zawodowego dorosłych w miejscu pracy. Za każdy miesiąc takiej praktycznej nauki otrzyma 662 zł stypendium szkoleniowego.

Osoba bezrobotna może także odbywać staż u pracodawcy (do pół roku). Młode osoby, które nie ukończyły 25 lat, mogą być na stażu nawet do roku. W trakcie stażu bezrobotny otrzyma 662 zł stypendium szkoleniowego. W czasie szkolenia, przygotowania zawodowego czy stażu bezrobotny nie będzie otrzymywał zasiłku dla bezrobotnych.

Bezrobotny może ubiegać się maksymalnie o 18,6 tys. zł dotacji na działalność gospodarczą. Pod warunkiem że w ciągu 12 miesięcy przed złożeniem wniosku nie odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji zatrudnienia lub aktywizacji, np. szkolenia. A także nie prowadził (nie miał zarejestrowanej) działalności gospodarczej przez ostatni rok i w ciągu pięciu lat nie otrzymał dotacji z Funduszu Pracy lub innych funduszy publicznych na podjęcie działalności.

Każda osoba fizyczna, która przez ostatni rok nie miała zarejestrowanej działalności gospodarczej, może się ubiegać o dotację unijną na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej. Zainteresowani nie muszą posiadać statusu bezrobotnego. Maksymalnie można otrzymać 40 tys. zł dotacji.

Emerytura nie tylko dla najstarszych

Osoby, które tracą pracę, mogą rozważyć skorzystanie z emerytury. Prawo od niej zależy głównie od wieku i stażu ubezpieczonego. Generalnie należy się 60-letniej kobiecie i 65-letniemu mężczyźnie. Ta zasada jest obowiązująca poza wyjątkami (dotyczą one np. górników, żołnierzy funkcjonariuszy czy rolników) dla osób urodzonych po 1968 roku. Dla osób urodzonych wcześniej istnieje wiele wyjątków.

Na przykład mężczyźni urodzeni przed 1949 rokiem mogą skorzystać z emerytury, gdy skończą 60 lat. Pod warunkiem że legitymują się 35 latami stażu. Mogą to osiągnąć w dowolnym momencie, czyli nawet w tym czy następnych latach. Nieco inaczej jest z kobietami. Mogą przejść na emeryturę, mając 55 lat, ale do końca ubiegłego roku muszą skończyć ten wiek i mieć co najmniej 30-letni staż. Wcześniejsza emerytura zostanie też przyznana osobom, które na 1 stycznia 1999 r. najczęściej posiadają 15 lat pracy w szczególnych warunkach i mają odpowiedni staż ubezpieczeniowy (20 lat dla kobiet i 25 dla mężczyzn).

Wiele innych wcześniejszych emerytur może być też przyznanych osobom pracującym w tzw. szkodliwych warunkach. Jednak warunki wymagane do ich przyznania dotyczące stażu pracy i wieku muszą być spełnione do końca 2008 roku. Na przykład mężczyzna, który pracował jako kierowca samochodu ciężarowego, może przejść na emeryturę, mając 60 lat, jeśli do końca ubiegłego osiągnął ten wiek i ma co najmniej 25-letni staż, w tym 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Nawet od tej reguły, dotyczącej 2008 roku, istnieje wyjątek. Część osób pracujących w szkodliwych warunkach może w obniżonym wieku (nawet do 50 lat dla kobiet i 55 dla mężczyzn) skorzystać z emerytur pomostowych.

Renta maksymalnie na 5 lat

Osoby tracące prace i chore mogą ubiegać się w ZUS o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Aby z niej skorzystać,s trzeba:

● być niezdolnym do pracy - ocenia to lekarz orzecznik lub (w II instancji) komisje lekarskie ZUS,

● mieć wymagany okres składkowy i nieskładkowy - zależy od wieku ubiegającego się o rentę i wynosi: 1 rok - jeżeli niezdolność do pracy powstała przed 20. rokiem życia, 2 lata w wieku 21-22 lata, 3 lata w wieku 23-25 lat, 4 lata w wieku 26-30 lat oraz 5 lat dla osób w wieku powyżej 30 lat. Ten 5-letni okres musi przypadać w ciągu ostatnich 10 lat przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy,

● być ubezpieczonym - niezdolność do pracy musi powstać w tzw. okresach składkowych (np. zatrudnienie czy ubezpieczenia) i nieskładkowych (np. w czasie pobierania zasiłku chorobowego) albo

● aby niezdolność do pracy powstała nie później niż po 18 miesiącach (poza wyjątkami) od ustania okresów ubezpieczenia.

Renty są przyznawane (poza wyjątkami) maksymalnie na pięć lat.