Kodeks pracy przewiduje, że umowa zawarta na czas nieokreślony może zostać wypowiedziana przez obie strony. Jednak pracodawca, aby wypowiedzieć umowę, musi posiadać tzw. uzasadnioną przyczynę.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, już samo osiągnięcie wieku emerytalnego oraz nabycie prawa do emerytury stanowi uzasadnioną podstawę wypowiedzenia umowy o pracę. Orzecznictwo podkreśla, iż nie jest to przejaw dyskryminacji ze względu na wiek ani też ze względu na płeć (w kontekście niższego wieku emerytalnego kobiet).

Pogląd ten SN uzasadnia w ten sposób, że pracownik, który nabył prawo do emerytury, nabywa tym samym nowe źródło dochodów. Jest to więc podstawa do wypowiedzenia przez pracodawcę umowy o pracę, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji na rynku pracy i konieczności racjonalizacji zatrudnienia.

Należy jednak podkreślić, iż samo przekroczenie wieku emerytalnego nie jest wystarczającą przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę, jeżeli pracownik nie nabył prawa do emerytury. Pracodawca, chcąc zatem wypowiedzieć umowę, musi być pewien, iż pracownik nabył prawo do tego świadczenia, a więc spełnił inne jeszcze od osiągnięcia określonego wieku przesłanki, np. wymagana długość tzw. okresów składkowych i nieskładkowych.

Możliwość wypowiedzenia umowy o pracę z powodu nabycia przez pracownika prawa do emerytury potwierdza ponadto jedno z ostatnich orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (Sprawa C 411/05). Trybunał, rozpoznając pytanie skierowane przez sąd hiszpański, uznał, iż obowiązek przejścia na emeryturę z chwilą nabycia przez pracownika prawa do tego świadczenia nie jest dyskryminacją pracownika. Państwa członkowskie mają bowiem prawo do podejmowania działań, zmierzających do uregulowania ich rynku pracy, zwłaszcza w zakresie przeciwdziałania bezrobociu. Zdaniem Trybunału, obowiązek zakończenia stosunku pracy z chwilą osiągnięcia określonego wieku nie zagraża w nadmiernym stopniu prawom pracownika. Został on bowiem połączony z dodatkowym warunkiem, jakim jest nabycie prawa do emerytury. Emerytura zaś stanowić ma rodzaj swoistej rekompensaty finansowej i być nowym źródłem stałego dochodu pracownika.

Choć polskie prawo nie przewiduje obowiązku przejścia na emeryturę z chwilą nabycia do niej praw, orzeczenie Trybunału zdaje się potwierdzać i utrwalać dotychczasową linię orzeczniczą sądów polskich.

BARTŁOMIEJ RACZKOWSKI

partner, Bartłomiej Raczkowski Kancelaria Prawa Pracy