Parlamentarzyści będą głosować nad wetem do nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz wetem do ustawy o emeryturach pomostowych. Ponadto zajmą się wnioskiem prezydenta o ponowne rozpatrzenie trzech ustaw zdrowotnych: o ZOZ, o pracownikach ZOZ oraz ustawy wprowadzającej reformę służby zdrowia. Rozpatrzą również prezydenckie weta do: nowelizacji ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ustawy zmieniającej prawo o ustroju sądów powszechnych (u.s.p.) oraz nowelizacji ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Wcześniejsze emerytury

Prezydent odmówił podpisania ustawy z 6 listopada 2008 r. o emeryturach pomostowych, argumentując, że zdecydowanie ogranicza ona liczbę osób - z 1 mln do 250 tys. - mogących korzystać z wcześniejszych emerytur ze względu na pracę w tzw. szkodliwych warunkach. Wskazuje też, że ustawa ogranicza prawo do korzystania z emerytur pomostowych jedynie do osób, które rozpoczęły pracę przez 1 stycznia 1999 r. Odbiera też, jego zdaniem, prawo do świadczeń tym osobom, które rozpoczynając pracę, były przekonane o tym, że będą mogły szybciej zakończyć aktywność zawodową.

Odrzucenie weta prezydenta będzie oznaczać, że zostanie zdecydowanie ograniczony krąg osób uprawnionych do wcześniejszych emerytur. Do świadczeń pomostowych mają zyskać prawo osoby, które urodziły się po 31 grudnia 1948 r., mają okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat, osiągnęły odpowiedni wiek (50 lat dla kobiet i 55 lat dla mężczyzn), mają wymagany okres składkowy i nieskładkowy (co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 dla mężczyzn), przed 1 stycznia 1999 r. wykonywały pracę w szczególnych warunkach lub pracę o szczególnym charakterze, a po 31 grudnia 2008 r. dalej wykonują takie prace, o ile zostały one uwzględnione w wykazie załączonym do ustawy o emeryturach pomostowych.

Jeśli weto prezydenta nie zostanie odrzucone, od nowego roku prawie żadna osoba pracująca w szczególnych warunkach nie będzie mogła przechodzić na wcześniejsze emerytury. Kobiety będą więc pracować do 60. roku życia, a mężczyźni do 65. roku życia. Wyjątkiem będą osoby mogące skorzystać z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Bez względu na decyzję Sejmu, będą mogły odchodzić na wcześniejsze emerytury jeszcze przez kilkanaście lat. Problemem dla niektórych z nich może być jednak to, że w ustawie o emeryturach pomostowych znajduje się przepis, który daje im prawo do wystąpienia z OFE, jeśli chcą skorzystać z takiej emerytury. Jeśli ustawa nie wejdzie w życie, nie będą mogły wypisać się z OFE, a brak przynależności do funduszu to jeden z warunków skorzystania ze świadczenia.

Podstawa prawna

• Ustawa z 6 listopada 2008 r. o emeryturach pomostowych.

Sposób ustalania rent

Prezydent zawetował też ustawę z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, która przewidywała od nowego roku zmianę sposobu ustalania rent z tytułu niezdolności do pracy oraz zniesienie tzw. limitów dorabiania dla rencistów. Argumentuje, że nowy sposób ustalania wysokości rent spowoduje, że świadczenia te będą o wiele niższe niż przyznawane obecnie. Nie chce się też zgodzić ze zniesieniem limitów, wskazując, że intencją rządu jest, aby rencista otrzymywał niską rentę, a w zamian dorabiał do świadczenia.

Jeśli Sejm odrzuci weto, od nowego roku renty osób urodzonych po 1948 roku, które 1 stycznia 2009 r. nie będą mieć prawa do tego świadczenia, będą zależeć od zgromadzonego kapitału na emeryturę. W przypadku osób, które są członkami OFE, kwota składek będzie podlegać podwyższeniu, tak jakby osoby te wpłacały całą składkę na emeryturę do ZUS, a nie przekazywały jej część (7,3 proc. z ogólnej wysokości 19,52 proc.) do OFE. Przy obliczaniu renty ZUS uzupełni staż ubezpieczeniowy ubiegającej się o nią osoby do 30 lat lub do momentu, kiedy skończy 60 lat. Renciści będą też mogli dorabiać, nie obawiając się, że ich świadczenie ulegnie zmniejszeniu lub zawieszeniu.

Jeśli weto nie zostanie odrzucone, renty będą przyznawane na dotychczasowych zasadach. Uwzględnią więc m.in. wysokość kwoty bazowej, lata składkowe i nieskładkowe oraz wysokość zarobków osoby ubiegającej się o nią. Eksperci podkreślają, że istnieje ryzyko, iż mogą one w niektórych przypadkach być wyższe niż emerytury. Będą też obowiązywać limity dorabiania. Świadczenia rencistów będą przez ZUS zmniejszane i zawieszane, jeśli osiągną dodatkowy przychód w wysokości odpowiednio 70 proc. i 130 proc. średniej płacy. Obecnie kwoty te wynoszą 2078,0 zł i 3859,20 zł.

Podstawa prawna

• Ustawa z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw.

Przekształcenia szpitali

Prezydent zawetował trzy z sześciu ustaw z tzw. pakietu ustaw zdrowotnych. Taki los spotkał m.in. najbardziej kontrowersyjną z nich, tj. ustawę o zakładach opieki zdrowotnej. Głównym powodem zawetowania ustawy o ZOZ była obligatoryjność przekształceń wszystkich samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (SP ZOZ) w spółki prawa handlowego i brak obowiązku zachowania w nich przez samorządy większościowych udziałów. Zdaniem prezydenta Lecha Kaczyńskiego, takie zmiany w szpitalach i przychodniach nie gwarantowały powszechności w dostępie do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych.

Jeżeli weto prezydenta zostanie odrzucone, to ustawa o ZOZ zacznie obowiązywać już od 1 stycznia 2009 r. Zgodnie z nią wszystkie SP ZOZ będą miały czas do końca 2010 roku na przekształcenie się w spółki prawa handlowego.

Jeżeli weto zostanie utrzymane, to w dalszym ciągu będą działać w dotychczasowej formie prawnej, chyba że samorządy podejmą decyzję o przekształceniach na podstawie obowiązujących przepisów.

Podstawa prawna

• Ustawa z 6 listopada 2008 r. o zakładach opieki zdrowotnej.