Dobrzy fachowcy czy eksperci w danej dziedzinie mogą przesądzić o losach firmy. Ich zatrzymanie jest istotne, gdyż może ich podkupić konkurencja, która skorzysta podwójnie. Szczególnie, gdy mają oni wiedzę handlową i styczność z klientami.

Zakaz przejścia do konkurencji

- Wiele firm podpisuje z pracownikiem umowy dotyczące zakazu konkurencji zarówno w trakcie trwania stosunku pracy, jak i po jego ustaniu. W niektórych branżach są one wręcz standardem. Mimo że często sami pracownicy nie są zainteresowani ich podpisywaniem większość z nich godzi się z takimi uregulowaniami - przyznaje Ewelina Skocz, HR Manager w Business Consulting Systems.

Pracownicy, którzy podpisali takie umowy, muszą liczyć się z konsekwencjami ich złamania. Warto, by dokładnie zapoznali się z ich zakresem.

- W takiej umowie nie można zakazać pracownikowi wszelkiej działalności zarobkowej, ale tylko takiej, która określi zakaz pracy w zakresie konkurencyjnym do działalności pracodawcy - tłumaczy Sławomir Paruch, wspólnik w Kancelarii Sołtysiński, Kawecki & Szlęzak.

Dodaje, że taka forma zabezpieczenia zazwyczaj zawierana jest na rok po ustaniu stosunku pracy. Przepisy kodeksu pracy nie mówią bezpośrednio o ograniczeniach czasowych obowiązywania takich umów - o ich długości powinien decydować m.in. charakter chronionych informacji, które leżą u podstaw ich zawarcia.

W takich umowach można ogólnie wskazać pewne zakazy podejmowania pracy u konkurencji. Można też wskazać branżę, a nawet konkretnych innych pracodawców.

- Są firmy, które działają na takich rynkach, gdzie konkurentów jest zaledwie kilku. Wówczas ogólnie zastrzegają podejmowanie pracy u konkurencji, ale dodatkowo przedstawiają listę firm, na rzecz których odchodzący pracownik nie może świadczyć pracy - wylicza Sławomir Paruch.

Skuteczność umów

Nierzadkie są przypadki, że pracownicy niedoceniani w jednej firmie nie tylko odchodzili do konkurencji, ale sami otwierali konkurencyjne przedsiębiorstwo. Wzbogaceni o takie doświadczenie i prawdopodobieństwo ryzyka, swoim pracownikom przedstawiali umowy o ochronie konkurencji oraz o ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa.

- W razie naruszenia warunków umowy pracownik musi liczyć się z tym, że pracodawca przestanie płacić mu rekompensatę i będzie mógł żądać od niego odszkodowania lub kary umownej, jeśli została zastrzeżona w umowie - przypomina Dawid Zdebiak, radca prawny z Kancelarii Gujski, Zdebiak.

Ponieważ trudno jest dowieść wysokości poniesionej szkody, pracodawcy zabezpieczają się, zastrzegając z góry wysokość kary umownej. Mimo to skuteczność omawianych umów nie jest wystarczająca.

- W praktyce trudno jest udowodnić, jakie szkody przyniosło prowadzenie przez byłego pracownika działalności konkurencyjnej - mówi Sławomir Paruch.

Dodaje, że niekiedy umowy są też wykupywane przez nowych pracodawców. Przekazują oni przejmowanemu pracownikowi pieniądze na pokrycie kary umownej (w formie np. signing bonus) i tym samym ułatwiają podjęcie decyzji o zmianie pracy.

- Jest to jednak metoda kontrowersyjna oraz nie zawsze zgodna z prawem i etyką - zaznacza Sławomir Paruch.

Dodaje, że dodatkowo naraża ona przejmującego pracodawcę na zarzut nakłaniania do rozwiązania umowy z byłym pracodawcą, tj. na zarzut popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji.

OPINIA

RADOSŁAW SKOWRON

adwokat, partner w KKPW Kaczor Klimczyk Pucher Wypiór

Szczególnie istotni są tacy pracownicy, którzy dobrze znają mocne i słabe strony pracodawcy (czyli tajemnicę handlową) oraz mają dobre relacje z klientami tegoż pracodawcy. Pracodawca może przeciwdziałać przejęciu takiej osoby. Przepisy kodeksu pracy przewidują możliwość zawarcia z nim umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Sankcjonowana taką umową działalność konkurencyjna może polegać na podejmowaniu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę lub jakiegokolwiek innego stosunku prawnego bezpośrednio lub pośrednio, samodzielnie lub niesamodzielnie, odpłatnie lub pod tytułem darmym u innych przedsiębiorców konkurencyjnych. Może też dotyczyć obejmowania funkcji np. doradcy, pośrednika, pełnomocnika, powiernika u innych przedsiębiorców konkurencyjnych. To nie wszystko, gdyż może być też zakaz posiadania udziałów lub akcji w przedsiębiorstwach konkurencyjnych lub prowadzenia doradztwa na rzecz konkurencji.